| |
|
|
| |
|
| idËiwpd xov-Gk ofk Ggv id kwLwk I iwd hwOwËdwk eÞmí
| bkgwk-G mwp
| | hwkËZk eÞcwdiìèy idËiwpd xov dwxK gwvlwËbm ofËk AwoËQd„ GLwËd dwxK glwk KwkY pËlw, GZ gr GKRd eÞcwdiìèyk ofk xdËt ÌKwËdw ÌbËmk eq ÌaËKB okKwxkhwËg GLËdw xKQÖ RwdwËdw ptxd„ G oóexKêZ Lgk RwxdËtËQ KlKwZwk ÑbxdK AwdëbgwRwk„ AwItwiy lyM okKwËkk gËb#lËZ GUwB Agmø AwiwËbk Rdø jËaÄ„ KwkY, ogêËZwhwËg ÌKgl hwkËZk þñwËaê hÔxiKw ewld KkËZ xMËt GB okKwk AËdK AwËMB ÌbËmk iwdoóiwËdk gwËkwUw gwxRËt ÌQËrËQ„ xgËmn KËk hwkËZk oËŠ oóeËKêk ÌqË¢ AwiwËbk pwl-Agþÿw ÌKid b^wxrËtËQ, Ìo oóeËKê cwkYw Ìbtwk Rdø ekkwÄÛiìèy byeÖ ixdk xbxlö ofËkk Kaw þôkY Kkw jwt„ ewVKËbkI iËd erËZ ewËk, MZ gQËkk ÌoËïU¹Ëk ekkwÄÛiìèyk ofk ÌmËn 11 ÌoËïU¹k dtw xbxlöËZ Ìj jÖ£ß xggÙxZ eÞKwm Kkw pËtxQl Zwk Kxe Mhyk kwZ ejêìæI gwvlwËbËmk ekkwÄÛ iìèYwlËtk KwËQ Ìe^#ËQxd„ føw…ËjwËM gwvlwËbËmk ovgwb iwcøiËK xggÙxZk Kxe ewxVËtxQl XwKwþÿ hwkZyt bÔZwgwo„ AaP AwìæRêwxZKhwËg þñyKÚZ I AdÖoÙZ xdti pËlw, G ckËdk jÖ£ß xggÙxZ ovxmöÄ bÖB ÌbËmk kwRcwdy ÌaËK Ìbm bÖxUk ekkwÄÛ iìèYwlt GKËjwËM eÞKwm KkËg„ AdøxbËK byeÖ ixdk ÌqË¢ ÌbLw ÌMËQ, gwvlwËbËmk ekkwÄÛ iìèYwltËK oóeÔYê AìcKwËk ÌkËL jÖ£ß xggÙxZxU eÞKwm Kkw pËtËQ dtw xbxlö ÌaËK„ Gk icø xbËt GKB oËŠ GKawI exkûKwk pËt xMËtxQl, AwItwiy lyM okKwËkk Acyd gwvlwËbmËK hwkZ KZUw MYZwt AwËd„ GRdøB AwdëbgwRwËkk LgkËKB jËaÄ glw pËâQ„ KwkY, ÑbxdKxU hwkËZk AËdK iìèy-xixdýUwËkk PwBËZI Ìgxm ÌL^wR-Lgk kwËL„ ÌRËdI jwt AwËM ÌaËK„ Zwk iwËd, eÞcwdiìèy idËiwpd xov oxZø gwvlwËbËm AwoËQd„
Zw xZxd AwoËZB ewËkd, xKìç Kaw DËVËQ Adø bÖ-GKxU xgËmn KwkËY„ Ìjid AwdëbgwRwËkk xmËkwdwËi glw pËtËQ, ‘gwvlwËbËmk id kwLËZ xdËRB jwËgd eÞcwdiìèy’„ eÞmí pËlw, Gid xVK ÌKwd ckËdk NUdw NËUËQ Ìj, ‘gwvlwËbËmk id kwLËZ’ idËiwpd xovËKB AwoËZ pËâQ? AwdëbgwRwk xlËLËQ, gwvlwËbËmk Zaw AwItwiy lyM okKwËkk ‘iËd’ dwxK hwkËZk xgkØ˦ xKQÖ KwkËY ‘døwjø ÌqwËhk’ oÙxÄ pËtËQ! Ìo Ìqwh bÔk Kkwk RdøB dwxK idËiwpd xov þñtv AwoËQd„ KwkY, GB Ìqwh dwxK GZUwB †kØZk Ìj, Adø KwDËK xbËt ÌoUw bÔk Kkw oºg dt„ GidxK eÞYg iÖLwxRêk iËZw R^wbËkl Ggv KwËkw KwËkw ‘bwbw’ iìèyËK xbËtI dt„ 7 AwMËýUk ofkKwËl xZxd dwxK Ìo ÌPÄw KËk ÌbËLËQd„ xKìç AwItwiy lyM okKwËkk ‘id’ Rt KkËZ ewËkdxd„ LgkU×K× RwdwËZ xMËt kwRdyxZI RgkB KËkËQ AwdëbgwRwk„ iÔlKawt ÑbxdKxU ÌgwSwËZ ÌPËtËQ, Ìjd MZ RwdÖtwxkËZ eÞcwdiìèy ÌmL pwxodwk xbxlö ofkKwËl þñwqxkZ xgxhdí P×x£ß gwþægwtËdk gøwewËk hwkZ Mxrixo KkËQ gËl AwItwiy lyM okKwk GidxK hwkZ xgËkwcyI pËt DVËZ ewËk!
AdøxbËK gwþægZw xKìç ÌiwËUI ÌZid dt ZLdI xQl dw„ Ìjid okKwËkk eq ÌaËK GLd ejêìæ eÞcwdiìèyk xbxlö ofk ov¢ßwìæ oKl Zaø ÌMwed kwLw pËlI GKaw RwdwRwxd pËZ Ìbxk ptxd Ìj, ÌbËmk þñwËaê ÌmL pwxodwk ARêd ÌiwËUI DËlöLËjwMø xQl dw„ xZxd AwoËl hwkËZk BâQw iËZw ÂcÖ xbËtB GËoËQd„ ÌmL pwxodw oxZøB gwvlwËbËmk þñwaê ovxmöÄ xgnt†Ëlw xdËt ‘oiwËd oiwËd’ AwËlwPdw KkËZ xMËtxQËld xK dw, G ckËdk eÞËmík D£kI Ìo oit †kØËZòk oËŠB AwËlwxPZ pËtxQl„ KwkY, oìèwo bidop bÖ’ ÌbËmk xdkwe£w ov¢ßwìæ xZdxU eÙaK P×x£ß þñwqxkZ pËlI Ggv ÑgVËK hwkËZk þñkwÄÛiìèy xe xPbw¹ki DexþÿZ awKËlI gwvlwËbËmk þñkwÄÛiìèyËK oËŠ Ìddxd eÞcwdiìèy„ ÑgVËK gwvlwËbËmk xgeÖl NwUxZop x§ewxqK gwxYRø GKxU eÞcwd xgnt awKwk Kaw xQl„ xKìç eÞcwdiìèy gwxYRøiìèyËK oËŠ xdËt jwdxd„ AdøxbËK hwkËZk gwxYRøiìèy Awdëb miêw xKìç xVKB xQËld„ oiÖbÛ gëbk Ggv Ìkl I orK eËa KxkËWwk Ìbtwk iwcøËi xgeÖl Aaê Awt Kkwk Kaw ÂxdËtxQËld ÌmL pwxodw„ xKìç hwkËZk Aaêiìèy eÞYg iÖLwxRê Ggv Ìkliìèy iiZw gËëbøwewcøwtËK ÌbLw ÌMËlI gwvlwËbËmk Aaêiìèy I ÌjwMwËjwMiìèyk KwDËKB oËŠ Ìddxd eÞcwdiìèy„ hwkZ ÌaËK xgbÖøu Awibwxd xdËt ÌmwkËMwl ÌZwlw pËtËQ xKìç eÞcwdiìèyk eÞxZxdxc bËl gwvlwËbËmk RòwlwxdiìèyËK ÌbLw jwtxd„ hwkËZk QtRd SwdÖ iìèyk xgekyËZ ÑgVËK gwvlwËbËmk xQËld iw¢ bÖ’Rd ekkwÄÛiìèy byeÖ ixd Ggv ewxdoóebiìèy kËim PëbÛ Ìod„ GB bÖ’RËdk ÌjwMøZw oóeËKê Kaw gwrwËdwk xdúPtB eÞËtwRd eËr dw„
hwkËZ AgþÿwdKwËl ÂcÖ dt, ÌbËm xfËk Awowk ekI 16 RwdÖtwxk owvgwxbK oËóildop eÞxZxU DelËq xZxd gËlxQËld, ‘SMrw’ KËk dt, AwËlwPdwk iwcøËiB hwkËZk oËŠ og oioøwk oiwcwd KkËZ pËg„ ÂËd iËd pËtxQl Ìjd gwvlwËbËmk kwRÐdxZK bl†Ëlw ÂcÖ ‘SMrw’ KËk gËlB hwkËZk oËŠ oioøwk oiwcwd ptxd! eÞcwdiìèyk Kawk xeËV Kaw DËVxQl xKQÖ HxZpwxoK KwkËY„ ejêwËlwPdwt ÌbLw jwËg, hwkZ jxb ou eÞxZËgmyoÖlh dyxZ I iËdwhwËgk exkPt xbZ ZwpËl gwvlwËbËmk ÌKDB hwkËZk oËŠ ‘SMrwk’ xPìæw KkËZw dw„ AdøxbËK hwkËZk dyxZB pËlw xKQÖ dw xbËt gwvlwËbËmk KwQ ÌaËK ÂcÖ Ìdtw, Ìdtw Ggv Ìdtw„ GB dyxZ I DË¥mø eÔkËY ÌKD oóiZ dw pËl Zwk exkYxZ KZUw ht‰k pËZ ewËk, xdKU AZyËZ Pwk blyt ÌRwUËK Zw gÖSËZ pËtËQ„ GKB KwkËY ÌmL pwxodwI qiZwt AwoËZ ÌeËkËQd„ Gk icø xbËt GKawB eÞxZxÅZ pËtËQ Ìj, hwkZ Zwk BâQw eÔkY KxkËt Ìdtwk eÞËtwRËd lxM-ÑgVwk gøgpwk KkËZ ewËk, xdËR MYZËìèk ‘eÖRwky’ pËlI qiZwt AwdËZ ewËk AMYZwxìèK ÌKwËdw okKwkËK„ GLwËd ZwB ‘SMrwk’ eÞmí ÌZwlwk ÌKwËdw AgKwm ÌdB„
lqøYyt xgnt pËlw, xVK ÌKwdz ÌdZw hwkËZk oËŠ KLd ‘SMrw’ KkËZ ÌPËtËQd gw ‘SMrw’ KËkËQd Ìo Kaw xKìç eÞcwdiìèy Rwdwdxd„ AaP ‘SMrw’k KawB jxb IËV ZwpËl eÞaËi eÞcwdiìèyk xeZw ikÉi ÌmL iÖxRgÖk kpiwdËK þôkY KkËZ pËg„ 1975 owËlk icø AwMýU ejêìæ Ìbwbê¡ eÞZwËe qiZwt xQËld xZxd„ gwvlwËbËmk eÞcwdiìèy xpËoËg 1974 owËlk 16 Ìi hwkËZk eÞcwdiìèy Bxëbkw Mwìcyk oËŠ xZxd ‘iÖxRg-Bxëbkw’ dwËi exkxPZ P×x£ß þñwqk KËkxQËld„ GB P×x£ßk icø xbËt gwvlwËbËmk AxgËâQbø Avm ÌgkØgwxrËK hwkËZk pwËZ Z×Ël Ìbtw pËtxQl„ eÞcwdiìèy xpËoËg ÌmL iÖxRg xdúPtB ‘SMrw’ Kkwk Rdø P×x£ßxUËZ þñwqk KËkdxd„ AdøxbËK hwkZ xKìç P×x£ß lvNd KËkxQl„ xdËR ÌgkØgwxrk bLl gÖËS xdËlI hwkZ AwRI ejêìæ gwvlwËbmËK xZdxgNw KxkËWwk Ìbtxd„ eÞZwkYwk ÌK#ml xpËoËg hwkZ AwBËdk e^øwP KËnËQ„ ÂcÖ Zw-B dt, iÖxRg-Bxëbkw P×x£ßËK hwkËZk ÌlwKohwI GLËdw AdÖËiwbd KËkxd„
fwkw~w g^wc PwlÖ Kkwk eÞËmíI eÞcwdiìèy ÌmL iÖxRg xKìç ‘SMrw’ KËkdxd„ xZxd gkv ‘pwxoiÖËL’ oóixZ xbËtxQËld„ AdøxbËK g^wcxU PwlÖ KkËZ xMËt hwkZ PwZ×xkk AwmÛt xdËtxQl„ hwkZ GKËjwËM ÂkØ KËkxQl ewxd AwMÞwod„ GLËdw Ìo AwMÞwoËd gwvlwËbm qxZMÞþæ pËâQ„ AaP, HxZpwxoK oZø pËlw, ÌmL pwxodwk xeZw eÞcwdiìèy ÌmL iÖxRgÖk kpiwd hwkËZk oËŠ ÌiwËUI ‘SMrw’ KËkdxd„ ÂcÖ fwkw~wk KawB gw glw ÌKd, ÌmL pwxodwk xdËRk AxhšZwI xK LÖg icÖk? 1996 owËl qiZwt Awowk ek 12 xWËo¹k AwItwiy lyM okKwk hwkËZk oËŠ 30 gQk Ìitwby MŠwk ewxdgåUd P×x£ß þñwqk KËkxQl„ eÞcwdiìèy ÌmL pwxodwk hwnwt GUw xQl GK ‘HxZpwxoK P×x£ß„’ ÌmL pwxodwkw xdúPtB hwkËZk oËŠ ‘SMrw’ KkËZ jwdxd„ AdøxbËK P×x£ß þñwqxkZ pItwk ek ek, 1997 owËlk iwËPêB hwkZ Zwk ewxd AwMÞwodËK AwËkw eÞP¡ KËkxQl„ oyiwËìæ xdkyp gwvlwËbmyËbk pZøwKwË¡k xgntxUkI DËlöL Kkw bkKwk„ þñwcydZwk ek ÌaËKB xgGoGf GB pZøwKw¡ PwxlËt AwoËQ ÌoUw Gid GK oit, jLd ‘SMrw’k eÞmíB DVËZ ewËkxd„ xKìç xgGoGf Zaw hwkZ ÂcÖ iwdÖn ÌiËkËQ„ xgGËoGËfk Ìo pZøwKw« GLËdw eÞxZxbdB PlËQ„ GLwËd gwvlwËbËmk xbK ÌaËK ‘SMrw’ Kkwk eÞmí IËV xKhwËg?
eÞcwdiìèy ÌmL pwxodw ÌjËpZ× ‘SMrw’k Kaw Z×ËlËQdB ZLd bÖ’ ÌbËmk gwxYËRøk KawI DËlöL Kkw bkKwk„ xZd-xZdxU jÖM AxZ¢ßwìæ pËlI eÞai ÌaËKB gwvlwËbmËK xgeÖl NwUxZk iËcø ÌkËLËQ hwkZ„ hwkZytkw gwvlwËbËmk ÌhZËk xdËRËbk eYø ÌVËl Ìbtwk gøwewËkB Ìgxm gøþæ awËK„ Awibwxdk ÌqË¢I hwkZytkw GKB dyxZ-iËdwhwËgk eÞKwm NxUËt PËlËQ„ ‘SMrw’Uw ZwpËl KkËQ ÌK? xUxh I ovgwb iwcøËik DbwpkYI jËaÄ ZwuejêeÔYê„ gwvlwËbm hwkZyt oKl xUxhk Rdø bkRw LÖËl xbËlI hwkËZk ÌKwawI, GidxK ‘Iewk gwvlw’ Ggv ‘gwOwxlk kwRø’ exúPi gËŠI gwvlwËbËmk ÌKwËdw xUxh PøwËdlËK oóeÞPwk KkËZ Ìbtw pt dw„ Kaw ÂcÖ GU×K×B dt„ hwkËZk xUxh†Ëlw iwËS-iËcøB gwvlwËbm kwËÄÛk dwxr cËk Uwd Ìbt„ ew xbËt gwvlwËbËmk eZwKw iwrwt Ìjid ‘Zwkw gwvlw’ iwxrËtËQ eÞcwdiìèyk ofËkk iwo RwdÖtwxkËZB (4 RwdÖtwxk)„ Aaêwu ‘SMrw’ gwcwËâQ hwkZytkw, gwvlwËbËmk ÌKD dt„
GhwËg LwZ gw xgnt cËk cËk Ìj ÌKwËdw ejêwËlwPdwt eÞxZxÅZ pËg, gwvlwËbËmk ÌKwËdw ÌdZw dd, ‘SMrw’ AwoËl hwkZytkwB KËk PËlËQ„ xKìç ÌoxbËK eÞcwdiìèyk dRk eËrxd„ hwkZytËbk iËZw ZwkI gkv iËd pËtËQ, gwvlwËbËmk xKQÖ blB ÂcÖ hwkËZk oËŠ ‘SMrw’ gwcwËZ Ggv bÖ’ ÌbËmk oóeKêËK ovNwZeÔYê kwLËZ Pwt„ ÌK RwËd, AwiwËbk eÞcwdiìèyk ‘SMrw’ xgntK KawU×K×ËKB Ggwk AwdëbgwRwk Zwk iÔlKaw gwxdËtËQ xK dw„ AdøxbËK gwþæg ÌqË¢ AwItwiy lyM okKwk ÌZw ogêËZwhwËg hwkËZk þñwËaêB hÔxiKw ewld KËk PËlËQ„ okKwk GËKk ek GK Gid xKQÖ ebËqeB xdËâQ, Ìj†Ëlw GidxK kwÄÛyt xdkwe£w Ggv owgêËh#iËZòk RdøI xgeŒdK„ Ìjid eÞaËi GËoxQl UÛwdxRËUk dwËi hwkZËK KxkËWwk Ìbtwk eÞmí„ x§Zyt ejêwËt hwkZyt Ìodwgwxpdyk Rdø oyiwìæ LÖËl Ìbtwk DË¥mø ÌaËK okKwk bxqY Gmyt UwÆ Ìfwoê MVËdk ÌNwnYw xbËtxQl„ xelLwdw pZøwKw¡ËK G gøwewËk PiuKwk ARÖpwZ gwdwËdw pËtËQ„ GxbËK KxkËWwËkk ewmwewxm hwkZËK P›MÞwi oiÖbÛ gëbk gøgpwk KkËZ Ìbtwk gøwewËk iìèykw GidhwËgB Aaê DewRêËdk eÞËlwhd ÌbxLËt PËlËQd, Ìjd gwvlwËbm kwÄÛ hwrw LwUwk iËZw ÌKwËdw gwxYxRøK eÞxZÅwd! G gøwewËk eÞcwdiìèy ejêìæ lŒwk ÌNwiUw LÖËl ÌfËlËQd„ hwkZËK KxkËWwk I P›MÞwi oiÖbÛ gëbk gøgpwk KkËZ Ìbtwk iËZw xgnt†Ëlwk oËŠ xZxd ‘RÖRÖk hËtk’ Z×ldw KËkËQd Ggv RwZyt ovoËb gËlËQd, xZxd dwxK IB ‘RÖRÖk ht’ ewd dw! AaP okKwk hwkËZk þñwËaê jw xKQÖ KkËQ I KkËZ jwËâQ Ìo†Ëlwk ÌKwËdwxUËZB gwvlwËbËmk GK qxZ Qwrw ÌKwËdw lwh pItwk oºwgdw ÌdB„
GLwËdB †kØËZòk oËŠ GËoËQ GKm’ ÌKwxU Wlwk FY Ìbtwk xgntxU„ G xdËt BxZiËcø xgþæwxkZ AwËlwPdw pËtËQ gËl Kaw gwrwËdwk exkgËZê ÂcÖ GU×K× glwB jËaÄ Ìj, hwkZ iwËQk ÌZl xbËt iwQ hwRwk Ggv Ìo iwQ eÖËkwUw GKw GKw LwItwk AwËtwRd oóedí KËkËQ„ ÌmL pwxodwk okKwkI DRwr KËk ogxKQÖ xbËt xbËtËQ hwkZËK„ Zw oË£òI Kaw DËVËQ xKQÖ xgËmn KwkËY„ glw pËâQ, owcwkYhwËg hwkËZk þñwËaê hÔxiKw ewld KkËlI ÌKwËdw ÌKwËdw xgnËt ÌmL pwxodw dwxK Bbwdyv Nwr g^wKwËdwk ÌPÄw KkËQd„ xgËmn KËk MZ RwdÖtwxkËZ Zwk xbxlö ofkKwËl þñwqxkZ jÖ£ß ÌNwnYwk gwþægwtËd hwkËZk AxdâQw Ggv cyk MxZ ÌbËL ÌmL pwxodw dwxK AoËìæwn eÞKwm KËkËQd„ xZxd dwxK gÖSËZ ÌeËkËQd, xgntxU Zwk Rdø oóiwdRdK ptxd„ GRdøB UÛwdxRU I KxkËWwËkk iËZw xgnt†Ëlw xdËt ÌmL pwxodw dwxK GxbK-ÌoxbK Kkwk ÌPÄw KËkËQd„ hwkËZk eÞxZ§ë§y kwÄÛ MYPyËdk oËŠ orK ÌjwMwËjwM eÞxZÅwk iËZw xKQÖ eÞKùeI dwxK GKB KwkËY pwËZ Ìdtw pËâQ„ PyËdk K×dxid eÞËbËmk MhdêËkk gwvlwËbm ofkËKI Gk oËŠ xixlËt ÌbLw pËâQ„ GogB Agmø hwkZyt e¢ex¢Kwk Lgk„ hwkZ ZwB gËl kwM KËk xexQËt jwtxd„ bkKwk ÌjËpZ× ZwkB Ìgxm ÌoËpZ× xexQËt jwItwk KawI dt„ GKB KwkËY GKm’ ÌKwxU Wlwk FY Ìbtwk Aaêwu Ìlwh ÌbLwËdwk ebËqe xdËtËQ hwkZ„ ÌmL pwxodwk iwd hwOwËdwop gwvlwËbmËK gwËM Awdwk bwxtZò Ìbtw pËtxQl Aaêiìèy eÞYg iÖLwxRêËK„ xKìç GËZ dwxK eÖËkweÖxk ofl pdxd eÞYg iÖLwxRê„ ÌmL pwxodw dwxK AìæZ xZdxgNw KxkËWwk ÌPËt gËoËQd, jwËZ xZxd RdMYËK xKQÖ GKUw ARêd ÌbLwËZ ewËkd„ xKìç hwkZytkw xgntxUËK ÌjËpZ× AwbwlËZ xdËt S×xlËt ÌkËLËQ ÌoËpZ× idËiwpd xov-Gk okKwk PwBËlI GB iÖpÔËZê gwvlwËbmËK xZdxgNw xbËZ ewkËg dw„ AwdëbgwRwk RwxdËtËQ, idËiwpd xov oºgZ xZdxgNwk Iek xbËt fõwBIhwk xdiêwËYk eÞþæwg xbËt ÌmL pwxodwk iwd hwOwËdwk ÌPÄw KkËgd„ glw jwt dw, ÌmL pwxodwI eÞþæwgxUËK ÌiËd xdËZ ewËkd„ AaP iÖxRg-Bxëbkw P×x£ß AdÖjwty xZdxgNw KxkËWwkB gwvlwËbmËK gÖxSËt Ìbtwk Kaw jwk xgxdiËt hwkËZk pwËZ ÌgkØgwxr Z×Ël xbËt ÌMËQd ÌmL iÖxRg„
oiMÞ G ÌeÞqweUËK owiËd ÌkËLB eÞcwdiìèy idËiwpd xov-Gk oºwgø ofk xdËt ÌbËmk kwRÐdxZK AŠËd xgþæk AwËlwPdw PlËQ„ glw pËâQ, PwBËlI ÌmL pwxodw hwkËZk BâQwk gwBËk ÌjËZ ewkËgd dw„ KwkY, ÌmL pwxodw oóeËKê hwkZB ogËPËt Ìgxm RwËd„ xKhwËg ZwËK qiZwt Awdw pËtËQ Ìo gøwewËkI hwkËZk kËtËQ oÖxdxbêÄ cwkYw I AxhšZw„ hwkZ xdËRB G gøwewËk eÞcwd xdcêwkËKk hÔxiKw ewld KËkËQ„ ZwQwrw gwvlwËbËmk kwRdyxZËK xKhwËg xbK¸wìæ KkËZ pt Ggv lxM-ÑgVwk oìèwo PwlwËdwk ewmwewxm iBd D’k iËZw xgmðwoNwZKËbk xKhwËg bËl ÌhrwËZ pt Gog xgnËtI hwkËZk PwBËZ Iþæwb ÌLËlwtwr Adø ÌKD ÌdB„ Aid GK Agþÿwd ÌaËKB eÞYg iÖLwxRêËK xbËt ÌmL pwxodwk DË¥Ëm ‘ciK’ Ìbtwk gw ‘gwZêw’ ewVwËdwk KwRU×K× ÌoËk kwLw pËtËQ„ AwItwiy lyËMk xZd xoxdtk ÌdZw Awxik ÌpwËod AwiÖ, ÌZwfwËtl Awpib I oÖkx™Z Ìod†®k oËŠ AjawB ÌMwed ÑgVK KËk jwdxd eÞYg iÖLwxRê„ Gk icø xbËt þeÄhwËgB RwxdËt Ìbtw pËtËQ, ÌmL pwxodw ÌKwËdw KwkËY GxbK-ÌoxbK Kkwk ÌPÄw KkËl hwkZ Zwk ‘ÌoËK« lwBd’ËK KwËR lwMwËg„ ÌZid Agþÿwt ‘iwBdwo’ pËt erËgd ÌmL pwxodw„ ÌjËpZ× xdËRB hwkZËK lwB xbËtËQd Ggv qiZwk ÌlwËh ÌbËmk þñwËaêk xgxdiËt hwkZËK NwËr Z×ËlËQd ÌoËpZ× hwkËZk L¯k ÌaËK GZ opËR ÌgxkËt AwoËZ ewkËgd dw ÌmL pwxodw„ ÌZid S^ÖxK Ìdtwk iËZw ÌgwKwxi jwËZ xZxd dw KËkd Ìo KawUwB ÌgwSwËZ AwoËQd idËiwpd xov„ idËiwpd AwoËl ÌmL pwxodwk ‘iÖkØxgµ’k hÔxiKw ewld KkËZB AwoËQd„ gþçZ Gk gwBËk hwkËZk eÞcwdiìèyk KwËQ gwvlwËbËmk AìæZ ÌKwËdw xKQÖ ewItwk oºwgdw ÌdB„ G gøwewËk Dx¥d owËpgËbk oit Ìjid Rwdw ÌMËQ, ÌZixd Rwdw jwËâQ AwItwiy lyM qiZwt Awowk ekI„ 2007 owËl xoWk xgcµþæ gwvlwËbËm e^wP lwL Ud Pwl kfZwxd Kkw xdËt hwkZytkw kyxZiËZw ‘ÌLl’ ÌbxLËt ÌQËrËQ„ ZuKwlyd ekkwÄÛiìèy eÞYg iÖLwxRê xQËld ÌoB ‘ÌLl’-Gk dwtK„ eÞYg iÖLwxRêkI AËdK AwËM eÞw£ßd eÞcwdiìèy AUl xgpwky gwRËetyI Ki ÌbLwdxd„ 1999 owËl XwKw-ÌKwlKwZw okwoxk gwo owxhêo D˧wcd DelËq XwKw ofËk GËo xZxd 25 KøwUwMxkk gwvlwËbmy eËYøk Rdø ¿iÖ£ß eÞËgmwxcKwk Ìbtwk ÌNwnYw xbËtxQËld„ xKìç Ìo ÌNwnYwk gwþægwtd AwRI ptxd„ eÞcwdiìèy idËiwpd xov-Gk ofËkk Kaw ÂËd ZwB gwvlwËbm ÌdËP DVËZ ewËk dw„ dÙZø KkËl KkËZ ewËk ÂcÖ AwItwiy lyM okKwk„ xKìç GRdøI okKwkËK DRwr KËkB ogxKQÖ xbËt xbËZ pËg„
|
.................................. | iwËtk ÌPËt iwoyk bkb Ìgxm
| AdwxiKw
| | ‘iw’ dwiK GB ÌQw› m²xUk iËcø xK GZ icÖ AwËQ Zw ‘iw’ Awk oìæwdB ÌKgliw¢ gÖSËZ ewËk„ iwËtk KZ Kwxpdy AwËQ Zw Awikw eÞwt ogwB Rwxd, exg¢ K×kAwd Ggv pwbyËo iwËtk †kØZò oóeËKê gw AxcKwËkk Ìgxm ZwxMb xdËt AwËlwPdw pËtËQ„ oÔkw lÖKiwËd glw pËtËQ, “Ggv iwdÖnËK Awxi xdËbêm xbËtxQ Zwk xeZwiwZw oóeËKê xgËmn KËk Zwk iw, ÌoB ZwËK MËhê cwkY KËkËQ, eÞog KËkËQ bÖgêlZwk Iek Awgwk GK bÖgêl Agþÿwk iËcø Ggv bÖ’gQk Ìitwb ejêìæ bÖc Ìogd KxkËt Zw oóeÔYê KËkËQ„ KwËRB Ìp iwdÖn! Z×xi Awiwk I ÌZwiwk xeZwiwZwk ÌmwKk Awbwt Kk„ ÌRËd kwËLw Ìmn ejêìæ Awiwk KwËQB ogwBËK eÞZøwgZêd KkËZ pËg „”
Awk oÔkw Awl-AwpKwf-G glw pËtËQ, Ggv iwdÖnËK Zwk xeZwiwZwk eÞxZ hwËlw gøgpwk Kkwk xdËbêm xbËtxQ, xgËmnZ: Zwk iw ZwËK LÖgB KÄ opKwËk eÞog KËkËQ„ GhwËg ZwËK MËhê cwkËY Ggv bÖc LwItwËt lwld-ewlËd x¢mxU iwo AxZgwxpZ pËt awËK„ xKìç ZwkekI Zwk iw oóeËKê xgËmn ZwxMb Ggv ÌoB oËŠ iwk Aexkoyi KÄ I ZøwM xZxZqwk DËlöL kËtËQ„ pwbyËo iwËtk pK xgËmnhwËg DËlöL Kkwk KwkY GB Ìj, oìæwdËK MËhê cwkY, eÞog Kkw I bÖc LwItwËt lwld-ewld Kkwt iwËtk mÛi Aoyi, AgYêdyt I eÞZøq„ pwbyËoI iw oóeËKê Gixd AËdK ckËdk ZwxMb kËtËQ„ GK gøx£ß kwoÔËl Kkyi (ow.) ÌK xRËšo KkËlw : Ìp kwoÔl, Awiwk D£i owpPjê ewItwk ogËPËt Ìgxm AxcKwky ÌK? kwoÔl (ow.) glËld, ÌZwiwk ‘iw’ ZwkeËk ÌK- ek ek xZdgwk xRËšo Kkw pt Ggv xZdgwkB D£k pt ÌZwiwk ‘iw’„ PZ×aêgwËk xRËšo KkËl kwoÔl glËld : ÌZwiwk gwgw„ (gÖLwky iÖoxli)„ AxcKwvm idynyk iËZ oìæwËdk KwËQ ‘iw’ gwgwk ÌPËt Ìgxm hwËlw gøgpwk ewItwk AxcKwky„ iwËtk ebZËl oìæwËdk ÌgËpmZ„ ‘iw’ KZgr xdtwiZ„ AwlpwibÖxllöwp, oÖgpwdwlöwp„
Awxi iw oóeËKê xlLËZ xMËt K×kAwd pwbyËok Kaw xlËLxQ, GLd Awol Kawt Awxo„ iwËtk gøwewËk iËd pt ÌKwd Kxg gw iÖxd FxnkwI xlËL Ìmn KkËZ ewkËg dw„ Awk Awxi ÌZw GK q×Ëb iwdÖn„ Awiwk KlwËik dwi ‘iwËtk ÌPËt iwoyk bkb Ìgxm’„ xlLwk KwkY pËlw, AwiwËbk þñkwÄÛiìèy K’xbd AwËM ÌUxlxhmËd LÖg bwxtZò xdËt glxQËld Ìj, ÌKid iw (LwËlbw xRtw) Ìj AoÖþÿ ÌQËlËbk ÌbLËZ jwt dw„ Dxd (þñkwÄÛiìèy) xdËR ÌZw ‘iw’ dd KwËRB iøwWwi LwËlbw xRtw ÌKid iw gw Adø ‘iw’B gw ÌKid Zw gÖSwk qiZw Zwk ÌdB„ AwItwiy lyM Kkwk qiZw xVKiZ AwËQ„ Awk ÌoRËdøB þñkwÄÛiìèy pËZ ÌeËkËQd„ iwddyt eÞcwdiìèy gËlËQd, xgËkwcy blyt Ìd¢yk ÌQËl AwkwfwZ kpiwd ÌKwËKw AoÖþÿ dt Ìo GK Ìbm ÌaËK Awk GK ÌbËm NÖËk ÌgrwËâQ Zwk KwËQ dwxK G Lgk AwËQ„ eÞcwdiìèy glËld, oÖþÿ ZwB Zwk eøwËkwËl iÖx£ß gwxZl Kkw pËtËQ Awgwk þñkwÄÛiìèy xK KËk gËld, AoÖþÿ ÌQËlËK ‘iw’ ÌbLËZ jwd dw, grB ÌMwlK c^wcwt erw„ RdMY ÌKwdUw xgmðwo KkËg„ kwÄÛyt bwxtËZò ÌaËK G kKi Kaw glwUw ÌKid Ìmwdwt„ þñkwÄÛiìèyËK AwËkw AËdK glËZ ÂËdËQd AËdËK Ìj Qw¢lyËMk xhZËk Qw¢xmxgËkk AdÖeÞËgm NËUËQ ZwËbkËK LÖ^ËR Ìgk KËk xbËZ gËlËQd GËZ ÌKD ÌZw xdËnc KËkxd„ Qw¢lyËMk oÖdwi dÄ KkËZB dwxK Gog pËâQ„ Qw¢lyM xdËRkwB xdËRËbk iËcø iwkwiwxk KkËQ Ggv iwkwI jwËâQ Zw eÞiwxYZ„ GkeËkI xiaøwPwk xK Ìmwhw ewt? ÌKwd ‘iw’ G kKi xiaøwPwk KkËZ ewËk dw„ ÌjËpZ× xZxd (þñkwÄÛiìèy) ‘iw’ dd ZwB AwËkK iwËtk ÌQËlËbk dwËi jw LÖmy Zw-B glËZ ewËkd„ MhêcwxkYy iwËtk GKUw bwxtZòËgwc awËK„ GKRd ‘iw’ Zwk xdËRk oìæwd oóeËKê jw ÌgwËSd AËdøk Ìglwt xVK H kKi KËk dw gÖSËZ PwBËlI Wwpw xiaøw glËZ ewËkd dw„
iwZÚZò GKxU oóiwdRdK I ijêwbweÔYê ARêd„ ÌoB oóiwËdk RwtMw AwiwËbk þñkwÄÛiìèyk ÌdB„ KwËRB iw xgnt xdËt LwËlbw xRtwËK KUÔx£ß Kkwk ÌKwd oÖËjwM ÌdB„ eÙxagyËZ iwËtk ÌdB Z×ldw„ iw-oìæwËdk Ìj icÖk oóeKê Zw eÙxagyk Adø xKQÖËZ LÖ^ËR ewItw jwËg dw„ eÂk iËcøI iwZÚZòËgwc AwËQ„ ZwB Awikw KLËdw KLËdw gËl awxK GLd iwdÖn eÂk ÌPËtI Lwkwe pËt ÌMËQ„ ZËg ogwk Ìglwt GKaw eÞËjwRø dt„ GKxU BvËkxR Qxg ptËZw AËdËK ÌbËLËQd ‘ÌgxgR ÌW AwDU’„ GB QxgxUËZ ÌQËl ckwËbk pwZ ÌaËK GKxU xmÂËK xKhwËg AwMËl ÌkËLËQ GKxU xmóewx™ Awk Ìd¢ËKwdwk GKxU MÞwËi (dwixU þôkËY ÌdB) iwQwMl iwkw ÌMËQ Awk Zwk gwâPw†ËlwËK bÖc LwBËt lwld ewld KkËQ GKxU ‘iw’ K×K×k„ xKìç AwiwËbk þñkwÄÛiìèy BËâQ KkËl ÌZw kwRmwpy xgmðxgbøwlËt dwokØlöwp dwxoi Ìj iwkw ÌMl Zwk iwk owËa ÌbLw KkËZ ewkËZd„ Zwkek GB okKwk qiZwt Awowk owËa owËa Ìdwiwdy dwËi Ìj ÌQËlUwËK ÌiËk Ìflw pËlw Zwk ‘iw’k owËaI ÌbLw KkËZ ewkËZd„ GËZ þñkwÄÛiìèyk bwi gkv GKcwe ÌgËrB ÌjËZw„ xKìç jwdxd Zwk KwkY xZxd ÌZw GKRd ‘iw’ dd„ Qw¢lyMkw Qw¢lyMËbk iwkËQ xKìç iìèy glËQd, xmxgËkk AdÖeÛËgm„
dwokØlöwp dwxoiËK jwkw ÌiËkËQ ÌZw xmxgk gwxdËt ZwËbk xgPwk KkËl hwËlw pËZw„ ÌoUw KLËdw Kkw pËg dw„ Ìjid BgÛwxpËik LÖxd ÌK Zw odw£ß Kkw ÌMËlI oxVK xgPwk Kkw pËg dw, GUw AËdËKB glËQd„ Awk BgÛwxpËik þèy kydw AwËM ÌaËKB Awm‰w KkxQËld oxVKhwËg Zbìæ pËg dw„ ÌKwd ÌKwd ex¢Kwt GËoËQ dÔkØdígy mwIdËK AwItwiy lyËMk GKxU Avm g^wPwËdwk ÌPÄw KkËQ„ jw ÌpwK Awiwk eÞoŠ ‘iwËtk ÌPËt iwoyk bkb Ìgxm’„ xdpZ BgÛwxpi ÌjËpZ× jÖglyM ÌdZw xQËld ZwB GLwËd xMËt þñkwÄÛiìèy iwËtk bkb dw ÌbxLËt iwoyk bkb ÌbxLËt AwoËl Lwkwe pËZw dw„ LwËlbw xRtwk ÌQËlËbk Rdø Zwk GZ bkb DaËl erwk KwkYUw xK? Zw RdMYËK exkûKwk KËk RwdwËl LÖgB hwËlw pËZw„ GKRd ixplw þñkwÄÛiìèy awKw Agþÿwt ÌbËm KZ gr NUdw NËU ÌMl xelLwdwk RNdø pZøwKw¡, ÌiËk Ìflw pËlw 57 Rd ÌP#Kn Ìodw AxfowkËK jwk qxZ ÌKwdxbdB eÔkY pËg dw„ Gkek Awk ÌKwd iÙZ×ø ÌiËd Ìdtw jwt dw„ Ìo Ìj ÌKwd bËlkB ÌpwK„ GUw þñkwÄÛiìèyk gøaêZw mwK xbËt Awk iwQ XwKwk ÌPÄw dw KkwB hwËlw„ Ìj ÌQËlB iwkw jwK Ìo GKRd iwËtk ÌQËl„ iwËtk gÖK Lwxl Kkw ZwkB eËq oºg jwk oìæwd ÌdB„ þñkwÄÛiìèyËK AdÖËkwc KkxQ„ bwxtZò ewlËd gøaê pËl xgKùe xPìæw KkØd„ ÌQËl, þñwiy, hwB pwkwËdwk KÄ gÖSwk qiZw Awlöwp ogwBËK Ìbt dw„ kwRmwpy xgmðxgbøwlt xmxgki֣߄ ZËg ILwËd Kwkw iwkwiwxk KwUwKwxU KkËQ„ GËbkËK ÌRËl XÖKwËZ GZ lŒw xKËok„ owkwËbËm xmxgk RwiwtwËZk ÌlwK cËk ÌRlLwdw hxZê Kkw pËâQ„ ZwkekI þñkwÄÛiìèy xK KËk gËld, ZwËbk bËl xmxgk RwiwtwËZk AdÖeÞËgm NUËQ„ GB owiwdø KwRU×K× Ìj þñkwÄÛiìèy owilwËZ ewËk dw ZwpËl GUwËK xK gøaêZw glw jwËg dw„ RdMYËK xg¸wìæ KkËQ jwkw xiaøwPwk KËk GKxbd GB RdMYB ewùUw ZwËbkËK GB xiaøwPwËkk Rdø KwVMrwt b^wr KkwËg„ ÂcÖ oiËtk gøgcwd„ xdËRk bËlk ÌQËlËbkËK DxÆËt Ìbtwk fËlB Zwkw GZUw ÌgeËkwtw„ ÌbmËK oìèwoiÖ£ß dw KËk xgekyZiÖLy Agþÿwd Ìdtwk fËl RdMY xg¸wìæ pËâQ„ KZ iwËtk ÌQËlËK xmqwŠd ÌaËK ZwxrËt Ìbtw pËtËQ Zwkw AwR erwËmwdwk oÖËjwM ÌaËK gxéZ, ZwËbk hxgnøu xK Zw xK ÌhËg ÌbËLËQd GKxU gwkI þñkwÄÛiìèy„ ÌoxK ÂcÖ GKUw bËlk iìèy dw GKxU ÌbËmk iìèy„ ÌKwËKw Awk ZwËkK xRtwk Rdø GZ bkb dw ÌbxLËt AwËkw lwL lwL ÌQËlk Ìj hxgnøu xmqwk AhwËg dÄ pËt jwËâQ ÌoxbËK ZwKwËl gw KwjêKk hÓxiKw ewld KkËl iwËtkw DeKÚZ pËg„ KZ ‘iw’ ÌPwËLk ewxd ÌflËQ ÌQËlk hxgnøu xPìæw KËk„ xdËRk AŠ ovMVËdk ÌQËlËbk DoxKËt dw xbËt xmqw eÞxZÅwd†ËlwËK Awgwk iwkwiwxk, LÖdwLÖxd, AËþèk SdSdwxd ÌaËK iÖ£ß KËk xmqwk exkËgm xfxkËt Awdwk Rdø oxVK hÓxiKw ewld KkØd„ ÂcÖ okKwkeqyt oìèwoyËbk xgkØ˦ ÌKwd KwjêKk hÓxiKw ewld dw Kkwk Rdø AwR xmqw eÞxZÅwËdk Ìgpwl Agþÿw„ xK owvNwxZK KxVd KwR Ìj GK Qw¢ËK KËtKRd xiËl cËk AwËQ Awk GKRd PwewxZ gw cwkwËlw Aþè xbËt ÌKwewËâQ„ GkwI ÌZw iwËtk oìæwd„ GLwËd ÌKwd iw Adøwt KËkxd Ggv ÌKwd oìæwdI Adøwt KËkxd„ GB oìæwd†ËlwËK etowk Ìlwh ÌbxLËt qiZwk Ìlwh ÌbxLËt P^wbwgwxR Kkwk Ìlwh ÌbxLËt xgeaMwiy KËkËQ GK ÌmÛYyk PwewgwR kwRdyxZxgb„ AwR GB xgeaMwiy oìæwdËbk AËdK iw RwËdd dw Ìj Zwk ÌQËl xK ht‰k eËa p^wUËQ„ Awxi ÂËdxQ AËdK ÌQËl iwËK xMËt gËl hwËlw hwËlw Awk oÖëbk Kaw„ opR okl AËdK iw Zw xgmðwo KËkd„ ÌQËlk xeËQ ÌZw owkwqY iw awKËZ ewkwk Kaw dt„
MZ gÙpþexZgwk oìcøwt RwpwŠyk dMk xgmðxgbøwlËtk xox«ËKU ohwt Qw¢lyËMk bÖB MÞØËek iËcø k£ßqty ovNËnêk NUdwt 23 Rd xmqwayêËK gxpûKwk Kkw pËtËQ„ GkiËcø QtRdËK þÿwtyhwËg Ggv 17 RdËK xgxhdí ÌitwËb xgmðxgbøwlt ÌaËK gxpûKwk Kkw pËtËQ„ gxpûKÚZkw ogwB Qw¢lyËMk ÌdZwKiyê jwk iËcø RwpwŠykdMk xgmðxgbøwlËtk mwLw Qw¢lyM ohwexZ I owcwkY oóewbKI kËtËQd„ MZ 5 RÖlwB Awl ÌgkØdy pËl ohwexZ I oóewbK MÞØËek iËcø k£ßqty ovNËnê 30 Rd †kØZk AwpZ pËtxQl„ GkiËcø xZdRd xQl †xlxg¦„ pËlk Qwb ÌaËK 5-6 RdËK xdËP ÌfËl Ìbtw pËtxQl„ P^wbwgwxR I AwxceZø xgþæwk xdËt ÌbËmk xgxhdí xmqw eÞxZÅwËd G ckËdk ovNwZ Agmø GLd GKUw xdtËiB exkYZ pËt ÌMËQ glw jwt„ þñkwÄÛiìèy xmxgk xmxgk gËl Ìj xPuKwk KËkd ÌZw xgmðxgbøwlt KZêÙeq Qw¢lyËMk ÌQËlËbk xgkØ˦ gøgþÿw xdËld ÌKd? þñwhwxgKhwËgB Kaw GËo jwt exkxþÿxZ owiwl xbËZ jwkw AewkM ZwkwB G ckËdk Kaw gËl awËKd Aaêwu AËdøk NwËr Ìbwn Pwewd„ GhwËg KZxbd PlËg? þñkwÄÛiìèyk KwËQ xgËmn AdÖËkwc iwËtk hÓxiKw ewld Kkwk hxdZw dw KËk ÌbËmk iwdÖËnk iìèy xpËoËg bwxtZò ewld KkËl Ìbm Ggv RdMËYk DdíxZ owxcZ pËg„ iwËtk xgKùe pt dw, eÙxagyËZ iwËtk ÌdB Z×ldw„ iwËMw ÌZwiwk ÌdB Z×ldw„
|
.................................. | ixpiwxìñZ kRdy lwBlwZ×l Kbk
| iyjêw xoKwëbwk
| | ipwd Awlöwp Pwd dw Z^wk GKRd gwëbwI RwpwdíwËi jwK„ ZwB xZxd AxZ Aùe mÛËi AËdK Ìgmy ARêËdk Rdø xgxhdí Axolw oÙxÄ KËk ÌkËLËQd„ gwëbwp BËâQ KkËl H Axolw†Ëlw Agl¹d KËk AdwtwËmB Rwpwdíwi ÌaËK Ìg^ËP RwdíwZ lwh KkËZ ewËk„
lwBlwZ×l Kbk gw mËg Kbk ÌZixd GKxU D£i Axolw„ jwkw Axfo AwbwlËZ PwKxk KËkd„ AxcKwvm PwKxkRygykB AwËtk ÌaËK gøt Ìgmy pËt jwt„ Ìbdw-bwty pËt ewIdwbwËkk hËt lÖxKËt ÌgrwËZ pt„ Zwk Iek CËbk iZ gr LkËPk ÌgwSw NwËr PweËl ÌZw Awk KawB ÌdB„ KZêÙeq xdR KiêPwkyk bÖkgþÿwk Kaw xPìæw KËkB ÌgZËdk oËŠ bÖB CËb Ìgm hwl AvËKk UwKw Ìgwdwo xbËt awËK„ jwk fËl KiêPwkyMYËK Ìbdwbwty exkËmwc KËkI gwrxZ LkËPk ÌiwKwxglw KkËZ ÌZid ÌgM ÌeËZ pt dw„ AdÖkÕËe gwëbw eÞxZxdtZ eËb eËb ÌjhwËg Awlöwpk dwfkiwxd KËk KËk †dwpk hw¡wk eÔYê KkËQ ZwËZ Zwk Rwpwdíwi Qwrw Awk ÌKwawI jwItwk RwtMw ÌdB„ Zwkw Ìj Ìgmy Ìgmy ZwIgw I ÌdK Awil KËk †Ywpk ewlöw ÌaËK ÌdKyk ewlöw hwky KkËg Ìo gøwewËkI mtZwd ZwËbkËK bwkØYhwËg MwËfl gwxdËt ÌQËrËQ„ ipwd Awlöwp ÌoxbËK ZwxKËtB xgËmn iwo, xgËmn xbd, xgËmn kwx¢ I xgËmn xKQÖ oitËK oyiwpyd AdÖMÞp I qiwk ixpiwt hËk ÌkËLËQd„ Awlöwpk Aoyi AdÖMÞËpk xbËK ZwKwËl lwBlwZ×l KbkËK GKxU ixpiwxìñZ Ìgwdwo kRdyI glw ÌjËZ ewËk„
lwBl Aaê kwZ, kRdy„ Kbk Aaê ijêwbw, xdcêwkY, iÔløwtd Kkw, xpËog Kkw lwBlwZ×l Kbk Aaê pËlw ijêwbweÔYê kRdy, Kbk ÌaËKB ZwKxbËkk Duex£„ Ìo KwkËY lwBlwZ×l Kbk Aaê hwMø xdcêwkËYk kRdyI„ oÔkw bÖLwËdk xdËØw£ß AwtwZ Zw þeÄ KËk xbËtËQ„ Awlöwp gËld, “xfpw BtwfkØK K×löÖ Awixkd pwxgi„”
G kwËZ oKl †kØZòeÔYê xgntoiÔËpk xgšxPZ fwtowlw ÌNwnYw Kkw pt„ pjkZ BgËd Awgµwo gËld, Gk Aaê mËg-KbËk oÙxÄ oóeËKê oKl †kØZòeÔYê xgnËt xo¦wìæ MÞpY Kkw pt„ jw ekgZyê mËg-Kbk ejêìæ GK gQËk ovNxUZ pËg„ Aaêwu G gQËk Kwkw RdôMÞpY KkËg, Kwkw iwkw jwËg, xK exkiwY xkxRK KwËK Ìbtw pËg„ iwpbhy gËld, Gk Aaê GB Ìj, Awlöwp KZêÙK xdcêwxkZ ZKbyËk eÔgêwËpß xþÿkKÚZ oKl ftowlw G kwx¢ËZ ovxmöÄ ÌfËkmZwMËYk KwËQ AeêY Kkw pt„ ÌKddw K×kAwd I pwbyËok gYêdw owqø Ìbt Ìj, Awlöwp Zwtwlw Gog ftowlw iwdÖËnk RËdôk eÔËgê oÙxÄ lËMíB xlËL xbËtËQd„ AZGg G†Ëlwk xþÿk Kkwk Aaê GB Ìj, Ìj oKl ÌfËkmZwk iwcøËi ftowlw I ZKbyËkk eÞËtwM Kkw pt G kwËZ owkwgQËkk xgcwdwgly ZwËbk KwËQ eÞËtwM Kkw pt„ ÌKD ÌKD gkKZeÔYê kwx¢k Aaê xdËtËQd mËg gkwZ„ xKìç GUw MÞpYËjwMø dt, ÌKddw K×kAwd dwxjl pËtËQ kijwd iwËo mËg-KbËkk kwËZ, owgwd iwËo dt„ G gøwewËk Awl K×kAwËd xZd þÿwËd DËlöL Kkw pËtËQ:
(1) mwpkØ kibwdwlöwxR Ddxjlw xfxpl K×kAwd„ (gwKwkw-185)„ GB ÌoB kiwbwd iwo Ìj iwËo K×kAwd dwxjl Kkw pËtËQ„ (2) Bdíw AwdjwldwÉ xf lwBlwZ×l iÖgwkKwxZd Bdíw K×díw iÖdxRxkd„ Awxi GËK dwxjl KËkxQ GK gkKZit kwËZ, xdúPt Awxi oZKêKwky„ (AwbbÖLwd-3)„ Bdíw AwdjwldwÉ xf lwBlwZ×l Kbk„ xdúPt Awxi GËK (K×kAwdËK) Kbk kwËZ dwxjl KËkxQ„ (Awl Kbk-1)„
ZËg KbËkk kwZ ÌKwdxU G gøwewËk iZËhb kËtËQ„ AxcKwvm owpwgy (kw.)-Gk iZ GxU kijwËdk owZwmZi kwZ„ pjkZ Dgwbw BgËd owËiZ (kw.) gYêdw KËkËQd, koÔl (ow.) gËlËQd, GËK ÌL^wR kiwbwËdk ÌgËRwr kwZ†Ëlwk iËcø„ Ìjid GK×m, ÌZBm, e^xPm I Edx¢m gw Ìmn kwËZk iËcø kËtËQ KbËkk kwZ„
KbËkk kwËZk gkKZ I ijêwbw oóeËKê Awlöwp ewK exg¢ K×kAwËd ÌNwnYw xbËtËQd : “xdúPtB Awxi GËK (K×kAwd) dwxjl KËkxQ KbËkk kwËZ„ (Ìp kwoÔl) Z×xi xK Rwd KbËkk kwZ xK? KbËkk kwZ pwRwk iwËok ÌPËtI AxcK KløwYit„ G kwËZ ÌfËkmZwkw Ggv kÕp (RygkwBl) ZwËbk kËgk xdËbêm¢ßËi jwgZyt fkiwd xdËt eÙxagyËZ AgZyYê pt„ G kwZxUËZ fRËkk AwMid ejêìæ exkeÔYê mwxìæ xgkwR KËk„ (Awl Kbk)„ kwoÔl (ow.) gËld, Ìj gøx£ß CiwËdk iRgÖxZ Ggv AwZô xgËmönËYk xdxiË£ KbËkk kwËZ BgwbËZk Rdø b^wrwt Awlöwp Zwk eÔËgêk jwgZyt †YwpLwZw iwf KËk Ìbd„
opoÛ iwËok ÌPËtI Kbk kRdy AxcK gkKZeÔYê„ owcwkYhwËg xZkwxm gQkKwk iwËok ÌPËtI ÌmÛt gÖSwt„ AwoËl Awkggwoykw opoÛ gøgpwk KËk gøweKwËaê„ G kwËZk GZ iZêgw lwËhk KwkY pËlw G kwËZ AwlöwpewK iwdÖËnk xpbwtwZ I pK gwxZËlk ewaêKø oÙxÄKwky bxll xpËoËg K×kAwdËK dwxjl KËkËQd Ggv GB kwËZB AwMwiy GK gQËkk jwgZyt ftowlw eÞKwm Kkw pt„ ixpiwxìñZ K×kAwd dwxjËlk KwkËY kijwd iwËok ijêwbwI oKl iwËok ÌaËK AËdK †Y Ìgmy gÙx¦ Kkw pËtËQ„ Ìj K×kAwd dwxjËlk KwkËY kijwd iwËok Ìkwjwk Ggv Kbk kwËZk GZ ijêwbw bwd Kkw pËtËQ„
Awikw Ìkwjw Ggv Kbk kwËZk KZ×U×K× ijêwbw gw †kØZò ÌbB, Ìo K×kAwdËK Rwdw, iwdw Ggv RygËdk ogêËqË¢ Zw gwþægwtËdk Rdø Zwk mZhwËMk GK hwM ZuekZwI AwiwËbk iËcø ÌbLw jwt dw„ MÞwiø GKUw eÞgwb AwËQ- jwk Axolwt KwPwky m’ËlwK (AwËlwxKZ) ZwËkB kwLxQ A^wcwËk„ Ìj KwkËY eÙxagyËZ iÖoliwdkwB AwR og ÌaËK xdMÙpyZ„
Ìgwdwo ÌZw ZwkwB ewt, jwkw owkw gQk AxfËo PwKxk KËk„ ÌgwdwËok xbd AxfËok owiËdk ewËdk ÌbwKwdbwk xMËt gËok xdKU Ìgwdwo ÌeËZ ewËk dw„ ewËdk ÌbwKwdbwk KwK×xZ xidxZ KkËl gËok AdÖMÞp pËl bÖ’GKm UwKw bwd KkËZ ewËkd xKìç KiêPwkyËbk iZ AwU, bm pwRwk UwKw Ìgwdwo ZwËK Ìbd dw„ jwkw owkw gQk dwiwj Ìkwjwk cwk cwËk dw, BolwËik ÌKwd AdÖmwod ÌiËd PËl dw, ÌKgliw¢ mËg KbËk GK kwZ ÌRËM Awlöwpk BgwbZ KkËlB pwRwk iwËok ÌdKy ARêd pËt jwËg hwgwUw ÌgwKwiy„ Ìgmy pËl ewËdk ÌbwKwdbwËkk oÖËjwMU×K× lwh KkËZ ewËk„ GËZ p^w, ÌKD jxb H kwËZ ZwIgw KËk gwKy Rygd ÂcËk Plwk xo¦wìæ Ìdt ZwpËl xhdí Kaw„
|
.................................. | owCb gxbDŒwiwd dÖkoy gYêwXø Rygd
| iÖpwóib KwiwkØŒwiwd
| | ow®wxpK Ìowdwk gwvlwk oóewbK iÖpwóib KwiwkØŒwiwËdk GKxU oÖxlxLZ MÞìÿ ‘owCb gxbDŒwiwd dÖkoy, gYêwXø Rygd’ xgMZ xZd iwo cËk GxU ow®wxpK Ìowdwk gwvlwt eÞKwxmZ pËâQ„ Rdwg KwiwkØŒwiwd ÌMÞfZwk pItwk AwËMB gBxUk ÌlLw oóedí KËk ÌMËQd„ gBxU cwkwgwxpKhwËg xgxhdí xKxþæËZ eÞKwxmZ pËZ awKËg BdmwAwlöwp„ -hwkeÞw® oóewbK
(17Zi xKxþæ)
RdmÙáLlw kqwt gxbDŒiwd
þñwcydZwk xgeÖl Awmwgwb I hwËgwâQòwËok ÌiwpiÖx£ß NUwt xgxhdí iZwiZ I blyt ÌikØKkËY exkxþÿxZ ¢ßiwMZ D£® I AxþÿxZmyl pËZ awËK„ owvxgcwxdK mwod eÞxZÅwk iwcøËi jwËZ RwxZ DeKÚZ pËZ ewËk ÌoRdø AwBd-mÙáLlw exkxþÿxZ Ggv owiwxRK oóeÞyxZ gRwt kwLËZ gxbDŒwiwd eÞËtwRdyt ogxKQ× KËkËQd„ G gøwewËk AËdK bÙÄwìæ kËtËQ„
owvxgcwxdK eÞšwed Rwxkk ek ekB Doiwdy owiÛwËRøk Dek gr AwNwZ AwËo 1908 owËlk 5 A˃wgËk AxýUÛtwk eq ÌaËK„ G oit AxýUÛtw goxdtw-pwËRêËMwxhxdtw bLl KËk Ìdt Ggv gÖlËMxktw þñwcydZw ÌNwnYw KËk„ 6 A˃wgk MÞyo Ggv x¢ßU þñwcydZw ÌNwnYw KËk„ Gk ÌeÞxqËZ 10 A˃wgk Bþæw¹ÖËlk RdMY ogêeÞKwk AxýUÛtwd eYø gRêËdk ÌNwnYw eÞbwd KËk„ GËZ Bþæw¹ÖËlk gøgowt-gwxYRø APl pËt eËr„ GËpd exkxþÿxZËZ gxbDŒwiwd xdËRk gøgowt ÌKëbÛ†ËlwËZ jwd Ggv ÌlwKËbk Pki KiêoÔPy MÞpY ÌaËK xgkZ awKwk AdÖËkwc Rwdwd„
AwËkKxU NUdwt gxbDŒwiwd mwxìæ eÞxZÅwk Rdø bÙs hÓxiKw ewld KËkd„ Bþæw¹ÖËl fwkwp xaËtUwËk hwnY xbxâQËld xiRwd ex¢Kwk iwxlK, oiwËRk GKRd xgxmÄ gøx£ßZò xiRwdxR iÖkwb Ìg„ hwnËYk xgntgþç xQl Ìkwiwd owiÛwËRøk D¤wd I eZd„ AZyËZ ZkØY Z×KyêËbk iwËS Bolwiy MÞØËek eÞxZxdxcZòKwky iÖkwb Ìg Zwk g£ßËgøk GK ejêwËt xoBDxeËK Ìkwiwd kwËÄÛk owËa Z×ldw KËkd„ GËZ xoBDxek oiaêKMY xq® pËt DËV ÌmwkËMwl Ggv p›ËMwl oÙxÄ KËk„ fËl Zwk g£ßgø GK ejêwËt ÌaËi jwt Ggv ÌmÛwZwkw bÖBhwËM xgh£ß pËt gøweK DË£Rdw Ggv ekþeËkk eÞxZ MwxlMwlwR Ggv AeiwdRdK KawgwZêw ÂkØ KËk„ ÌKD mwxìækqwt ÌKwd DËbøwM xdxâQËld dw„ Gid exkxþÿxZËZ AwKxþôKhwËg GKRd owpoy jÖgK PyuKwk KËk gËl DVËld, Ìp Awiwk oKl iÖoxli hwB gìc×MY ÂdÖd! GUw Awk ÌKD dd, gxbDŒwiwd„ ÌmÛwZwËbk iËdwËjwM AwKnêY KËk xZxd glËld, gwK þñwcydZwk eÞxZ oKlËK mÛ¦wmyl pËZ pËg„ GUw LÖgB lŒwRdK Ìj obø þñwcydZw eÞw® GKxU RwxZk oboø xpËoËg Awikw obwPkËYk oyiw lvNd KËk GKRËdk hwnËY gwcw bwd KkxQ„ AwiwËbk ciê Bolwi xhdíiËZk eÞxZ oóiwd eÞbmêd KËk„ K×kAwd, pwbyo Ggv BolwËik BxZpwo ÌaËK bÙÄwìæ Z×Ël cËk gÖSwËld Ìj, AwiwËbk xeÞt dgyRy xKhwËg AËdøk iZwiËZk eÞxZ mÛ¦w šwed KËkËQd Ggv Zw ÌaËK AdÖokY KËk ogwBËK mwìæ pgwk Awpµwd RwdwËld Ggv ÌKwd ckËdk xgmÙáLlw oÙxÄ dw KËk þÿwd ZøwËMk Awpµwd RwdwËld„ gxbDŒwiwd GZUw PiuKwk I xgmðwoËjwMøhwËg Kaw glËld Ìj, ÌKD Awex£ RwdwËld dw„ KËtK iÖpÓZê AwËMI jwkw ekþek DË£Rdw QrwxâQËld Zwkw mwìæ pËt ÌMËld Ggv mwxìæeÔYê exkËgËm þÿwd ZøwM KkËld„
Ìj MÞìÿ ÌaËK DeËkk gYêdw Ìdtw pËtËQ Zwk ÌlLK iÖxdk oÖlwtiwd RwewlMlÖ 1972 owËl dwRiÖx¥d mwxpdwËkk xdKU eÞb£ GK owqwuKwËk þôÙxZPwkËY gËld- oÖxdxúPZhwËg gxbDŒwiwd dÔkoy xQËld Gid GK gøx£ßZò xjxd Zwk Z£ò oóeËKê hwËlwhwËg AgxpZ xbËld Ggv Zwk oÖkqwt xQËld ewkbmyê„ xZxd Zwk iZgwb eÞPwk ÂkØ KËkd AwËM ÌaËKB Ggv owvxgcwxdK gøgþÿw eÞgZêËdk oiËtI„ xZxd GKB MxZËZ GKB lËqø Zwk ÌoB iZgwËbk eq Agl¹d KËk xMËtËQd„ Ìo oit Ggv ekgZyêËZI AËdËKB Zwk gøwewËk AwZvxKZ pËZd KwkY jLdB xZxd kwReËa AwoËZd AxZ bÛØZ RdMY ZwËK ÌNkwI KËk awKËZd Zwkw xK ogwB Zwk xmnø gw Qw¢- G eÞËmík RgwËg iÖxdk oÖlwBiwd gËld, Zwk Qw¢kw Ggv owcwkY iwdÖn DhtB Zwk xdKU xhr KkËZd„ xKìç owcwkYhwËg ÌoBog ÌlwK jwkw Zwk owqwuKwk eÞwayê Aagw Zwk g£ßgø ÂdËZ AwMÞpy„ AËdK oit Awxi xdËR Zwk owqy„ xZxd AZøìæ PiuKwkhwËg g£ßgø kwLËZd„ xZxd LÖgB AwKnêYythwËg Kaw glËZd„
Zwk GK ÌlLw ÌaËK Awikw RwdËZ ewxk owvxgcwxdK eÞšwed Rwxk Kkwk ek xZxd eÔgêwélyt eÞËbm†ËlwËZ eéwm ÌaËK 60xU ÌUxlMÞwi ewVwd xgxhdí ÌMwË¢k xdKU GUwËK oiaêd I MÞpY Kkwk Rdø„ Zwk gwZêwt xQl, Ìj ovxgcwd oóeËKê Awedwkw ÂËdËQd ZwËZ oxZøKwËkk oÖxgPwk Ggv ekwiËmêk Kaw glw pËtËQ jw mkytËZk xdËbêm„ ewxaêg KløwY I mwxìæk Rdø GUwËK BxZgwPK xgËgPdw KkØd Ggv Gk oÖkqwk Rdø KwR KkØd„ AwiwËbkËK ÑþñkZwxìèK gøgþÿwk KwkËY AËdK bÖËhêwM ÌewpwËZ pËtËQ„
ovxgcwËdk xgËkwxcZw xQl eÔgêwél ÌaËK xgËmn KËk jwËbk þñwËaê pþæËqe Kkw pËtxQl Zwkw xgxhdí ÌMwË¢k iwËS Gk ÌdxZgwPK eÞewMw«w Pwlwt„ gxbDŒwiwd 1910 owËlk MÞyûôKwËl KËtK iwogøwey eÔgêwél ofk KËkd Ggv K×byêËbk Rdø, Doiwdy owiÛwRø Ggv Bolwiy xgËmðk Rdø Gk †kØZò I eÞËtwRdytZw gøwLøw KËkd„
Bþæw¹ÖËlI owvxgcwxdK mwoËdk xgËkwcykw K×byê gøgowtyËbk ÌqxeËt Ìbtwk eÞËPÄw Pwlwt„ gxbDŒwiwd ZwËbk ÌdxZgwPK eÞPwkYw iÖKwxglwt jwgZyt ebËqe MÞpY KËkd Ggv owvxgcwxdK gøgþÿwk eËq Bþæw¹ÖËlI RdiZ MVd KËkd„ xZxd Zwk g£ßËgø HËKøk Dek †kØZòwËkwe KËk gËld, AwedwËbk eÞcwd xZdxU m¢Ø pËâQ (1) bwxkbÛø, (2) Axmqw jw AšZw Ggv (3) AhøìækyY ÌKwëbl gw ovNwZ„ GB xZd m¢ØËK NwËtl Kkwk Rdø eÞËtwRd pËâQ xZdxU WwtiË«k Zkgwky„ Awk ÌoB Zkgwky pËlw (1) RwZyt HKø, (2) iwdxgK eÞËPÄw Ggv (3) RwxZk Rdø hwËlwgwow„
gxbDŒwiwd I 31 iwËPêk NUdw
xoBDxe mwoËdk dt iwo ek xgLøwZ 31 iwËPêk (1909) NUdwt ¢ßigcêiwd RdAoËìæwËnk eÞKwm NËU„ Bþæw¹ÖËl Ìodwgwxpdyk xgxhdí AvËm ÂkØ pËt GB xgËbÛwp GMwkxbd ejêìæ AgøwpZ awËK„ gxbDŒwiwd G oóeËKê iìægø KËkd Ìj, kwRdyxZËK jwkw AcwxiêKZwk Aþè xpowËg gøgpwk KËk Zwkw xdËRËbk AeKiê Pwew Ìbtwk RËdøB AËdøk xgkØ˦ kwRÐdxZK eÞxZx¢ßtwmylZw Ggv kwRÐdxZK þñwËaê ciêËK gøgpwËkk AxhËjwM Z×Ël awËK„ Ìjid GKRd xgLøwZ BxZpwoxgb DËlöL KËkËQd xoBDxe ZwËbk oKl xgËkwcyËbk eÞxZx¢ßtwmyl ÌlËgl lwxMËt xbËtxQl Aaêwu xgËkwxcZwËK eÞxZx¢ßtwmylZwk oiaêK KËk Ìflw pËtxQl„ AwRI Z×kËÆ Gk gøgpwk AgøwpZ AwËQ AËdK ÌqË¢„
gxbDŒwiwd xgËbÛwËp ÌKwd hÓxiKw ewld gw Avm Ìddxd„ eqwìæËk xZxd Zwk eÞhwg I oÖLøwxZ gøgpwk KËk xgËbÛwpy ÑoxdKËbk ZwËbk KiêKZêwËbk eÞxZ AwdÖMZø eÞbmêd KËk gøwkwËK xfËk jwItwk Rdø D§Ö¦ KËkËQd„ ÌoËlwxdKw ÌaËK AewËkmd Awxiê Ìe^#QËl mÙáLlw xfËk Awowk ek gxbDŒwiwdËK ÌMÞfZwk KËk owixkK AwbwlËZ ewxVËt Ìbtw pt„ Zwk ÌMÞfZwËkk KwkY xQl Srekg:Ö hru M^vnko Upk:Ö dwiK ovþÿwk owËa Zwk oóeKê„ owixkK AwbwlZ ZwËK ÂcÖ ÌgKoÖk LwlwoB Ìbdxd gkv Âdwxdk ek ZwËK ÌMÞfZwk KËk bwxtZòpydZwk exkPt Ìbtw pËtËQ iËiê kØxlv eÞbwd KËk„ AwbwlËZ xZxd xdËRk eq Agl¹d KËk Ìj hwnY xbËtxQËld Zw AwkI eéwmRd gëbyk iÖx£ßk pwxZtwk xpËoËg KwR KËkËQ„ (PlËg)
|
.................................. |
|
|
|
oóewbK : iÖpwóib KwiwkØŒwiwd
ipyD¥yd Awpib KZêÙK 15, gwvlw gwRwk, XwKw-1100 pËZ eÞKwxmZ„ ÌjwMwËjwËMk xVKwdw :
423, GxlføwëU ÌkwW, gr iMgwRwk, XwKw-1217„ Ìfwd : 8319065, føw… : 8315571,
BËiBl
|
|
