| |
|
|
| |
|
| eÞþæwxgZ oyiwìæ pwU xK gwvlwËbmyËbk pZøwk pwËU exkYZ pËg?
| €Awpiwb owlwpD¥yd€
| | dwi Zwk ‘oyiwìæ pwU’„ gwvlwËbm I hwkËZk oyiwËìæ eÛxZ o®wËp GKxbd goËg GB Ìj#a pwU, Ìj oyiwËìæ hwkËZk ‘NwZK’ xgGoGf ewLyk iËZw †ly KËk xdkyp gwvlwËbmyËbk eÛwt eÛxZxbdB pZøw KËk awËK„ MZ 6 gQk jwgZ bÖ’ ÌbËmk oyiwËìæ GB pwU gowËdwk KawgwZêw PlËlI xgGoGËfk AŠyKwËkk AhwËg Zw KwjêKk pËZ ewËkxd AwËRw„ 1973 owËlI GKgwk G ckËdk oyiwìæ gwxYRø PwlÖ Kkw pËtxQl„ xKìç gQk MrwËdwk AwËMB Zw gìc pËt jwt gøweK ÌPwkwPwlwËdk KwkËY„ jxbI ZLd ejêìæ xgGoGf gwvlwËbmyËbk NwZK xpËoËg AwxghêÔZ ptxd„ Gkek 2005 owËl Awgwk hwkËZk eq ÌaËKB G ckËdk Ìj#a pwU gowËdwk eÛþæwg Ìbtw pt gwvlwËbmËK„ KwkY Gog pwU hwkËZkB Ìgmy eÛËtwRd„ Agmø glw pËâQ, GB pwËU ¿iÖ£ßhwËg ÌgPwËKdwk iwcøËi hwkZ I gwvlwËbËmk iËcø Ìj xgmwl gwxYRø NwUxZ kËtËQ Zw dwxK AËdKUwB KËi AwoËg Ggv bÖ’ ÌbËmk gwxYRø AËdK gÙx¦ ewËg„ Ìj pwËU oyiwËìæk e^wP xKËlwxiUwËkk iËcø gogwoKwkykw ‘xgËmn exkPte¢’ xdËt ÌKgl iwawt KËk ewËt Ìp^ËU iwlwiwl Awdw-Ìdtw KkËZ ewkËg Ggv GKRd Ì¢ßZw þÿwdyt iÖbÛwt 50 WlwËkk oiexkiwY Aaêwu owËr xZd pwRwk UwKw gw bÖ pwRwk xZdm’ kÕeyk Ìgmy eYø xKdËZ ewkËg dw„ eYø exkgpËd ÌKwd MwryËNwrwI gøgpwk Kkw jwËg dw„ AwoËl D£k-eÔgê hwkËZk Ìj Aél†Ëlwk owËa GB pwU goËg, ÌoB AéËlk iwdÖn xdËRkw xdËRËbk Ìbm §wkwB Agkئ (KwxëUÛ lKW) MZ 63 gQk jwgZ„ fËl Zwkw døwtoŠZ þñwcydZwk bwgyËZ ÌowâPwk gÉKwl jwgZ„ GB þñwcydZw AwËëbwldËK oÖËK#mËl bid KkËZ xblöy xdËRk Ìbm §wkw Agkئ I AoìçÄ RdMYËK gwvlwËbËmk owpwjø xdËt LÖmy kwLËZ Pwt„ xKìç oyiwìæ pwËU gwvlwËbËmk bxkbÛ ÌKwd pwU×ËkËK K×LøwZ xgGoGf pZøw KkËl hwkZ Zwk bwt xdËZ kwRy dt„ fËl kwÄÛyt LÖdy xgGoGËfk eq ÌaËK xdkwe£wk xdúPtZw xbËZ dw ewkwt oyiwìæ pwU Zwkw gowËZ ewkËQ dw„ D¦Z xgGoGf fYw dwiwËZ kwRy dw pItwt 6 gQk jwgZ S×Ël kËtËQ GB eÞþæwg„ AgËmËn gwvlwËbËmk gZêiwd AwItwiy lyM okKwk qiZwoyd pËtB xblöyk bwbwËbk oÖxgcw xbËZ oyiwìæ pwU gxoËt gìc× owRËZ ixktw pËt IËV Ggv MZ RwdÖtwkyËZ xblöyËZ bÖËbËmk eÞcwdiìèy ejêwËt Ìj xgZxKêZ oiËSwZw þôwkK þñwqxkZ pt ZwËZ oyiwìæ pwU þÿweËdk xgntxU jËaÄ †kØZò ewt„ gwxYRø iìèy Ìiwpwóib fwkØK Lwd XwKwt AxZ DuowËpk owËa ÌoB RwdÖtwkyËZB ÌNwnYw xbËt gËld, 14 GxeÛl eËplw ÑgmwËLk xbËd xoËlU I ÌiNwlt oyiwËìæ eÞai ejêwËt AìæZ G ckËdk bÖxU oyiwìæ pwU D˧wcd Kkw pËg„ Zwkek GËK GËK þñwcydZwKwiy I Pki AxþÿxZmyl bÖMêi D£k-eÔgê hwkZyt kwRø†Ëlwk owËa gwvlwËbm oyiwËìæ AwËkw 20xU Ìj#a pwU gowËdw pËg„ jwk 10xUB pËg hwkËZk bÖMêi ÌiNwlt kwËRøk xgËkwceÔYê eÔgê Lwxotw ewgêZø ÌRlwk owËa„ eËplw ÑgmwL (jxbI gwvlwËbËmk eËplw ÑgmwL Ggv hwkËZk eËplw ÑgmwL GKB xbËd dt) ewk pËt ÌMËl gwxYRø iìèy 30 RÖd dZ×d oyiwËkLw Ìbd Ggv GxU gwþægwxtZ dw pItwk Rdø gwvlwËbmy AwilwËbk Mwliëb KËkd„ xKìç oyiwìæ pwU RÖd ÌexkËt RÖlwB MxrËt AwMËýUI jLd AxdxúPZ pËt ÌMËQ ZLd iìèy gwpwbÖk AwMwiy xWËo¹Ëkk iËcø GB pwU PwlÖk gøwewËk dZ×d Awmwgwb gø£ß KËkËQd„ ZËg Ggwk Awk gwvlwËbmy AwilwËbk Mwliëb dw KËk xZxd owDagöK LøwZ hwkZyt AwilwËbk xKxéZ ÌbwnwËkwe KËk ZwËbk JexdËgxmK iwdxoKZw gblwËdwk Awpµwd RwxdËtËQd Ggv gwvlwËbm GËqË¢ gøweK DbwkZwk owËa AËdK bÔk GxMËt kËtËQ gËl DËlöL KËkËQd„ xKìç jwËbk Rdø GB pwU, ÌoB hwkZyt eq gwvlwËbËmk þñkwÄÛ iìèy owpwkw LwZ×dËK GLËdw xdkwe£wk gøwewËk ÌKwd Awmw-hkow xKQÖB xbËZ ewËkdxd„ fËl AxZ Duowpy gZêiwd hwkZ-gwìcg okKwËkk gÉl eÛZøwxmZ oyiwìæ pwU gwþæg KwkËYB GK pwoøKk gþçËZ exkYZ pËZ PËlËQ„ þñkwÄÛ iìèYwlt oÔ¢ RwxdËtËQ, GKiw¢ GKK ÌKwd §ye kwÄÛ Qwrw xgËmðk Adø oKl ÌbËmkB GK gw GKwxcK ÌbËmk owËa okwoxk þÿl oyiwìæ kËtËQ„ xKìç owkwxgËmðk iwËS GKiw¢ gwvlwËbm oyiwËìæB hwkZyt kqykw ewLyk iËZw †ly KËk xdkyp iwdÖn pZøw KËk awËK„ Awk ÌKwd ÌbËmk oyiwËìæ G ckËdk dxRk ÌdB„ GidxK Pki Ñgky hwkZ-ewxKþæwd xKvgw hwkZ-Pyd oyiwËìæI G ckËdk owcwkY iwdÖn pZøwk dÔødZi dxRk ÌdB„ jxbI hwkZ-Pyd-ewxKþæwdop oKl ÌbËmk oyiwËìæB ovxmöÄ RdMY AÐgchwËg KiËgmy ewkwewk pËt awËK Ggv eÛwtB oyiwdw lvNd KËk„ xKìç GËbk eÛxZ KLËdw †ly ÌQ^wrw xKvgw pZøw Kkw pt dw„ AÐgc ewkwewk gw oyiwdw lvNËdk ÌqË¢ ckw erËl AwUËKk ek iÖPËlKw xbËt ZwËbk xdR xdR ÌbËm ÌfkZ ewVwËdw pt Aagw oËgêwâP ÌRl-Rxkiwdw KËk xdxbêÄ oitwËìæ iÖx£ß Ìbtw pt„ xKìç †ly KËk pZøw Kkw pt dw, jw hwkZ Zwk GKiw¢ ‘gìc× eÛxZËgmy’ gwvlwËbm oyiwËìæ NxUËt awËK„ G Agþÿwt GB bÖ’ ÌbËmk eÛþæwxgZ oyiwìæ pwU gZêiwËd GK AlyK gþçËZ exkYZ pËtËQ„ gwvlwËbm hwkZyt xgGoGËfk ÌKwd Ìi#xLK AŠyKwkËK xgmðwoI KkËZ ewkËQ dw„ KwkY MZ 40 gQËk oyiwËìæ gwvlwËbmyËbk eÛxZ †ly dw ÌQ^wrwk AŠyKwk xgGoGf mZ-opoÛgwk KËkËQ„ xgxWAwËkk owËa eÛxZxU ÑgVËKB Zwkw ‘hwËlw pËt jwgwk’ AŠyKwk KËk„ xKìç AwR ejêìæ GKgwkI Zw kqw KËkxd„ KwkY ‘ÌPwkw dw ÌmwËd cËiêk Kwxpdy’„ hwkËZk KwËQ gwvlwËbm GLËdw KwjêZ ‘m¢Ø kwÄÛ’„ iw¢ bÖ’gQk AwËM ejêìæI hwkËZ owkwxgËmðk iwËS Ìj xZdxU kwËÄÛk xgxdËtwM Axfxotwxl xdxn¦ xQl, Zwk GKxU pËâQ gwvlwËbm„ Aek bÖxU ewxKþæwd I Pyd„ GB pËlw owKêhÖ£ß hwkZ-gwvlwËbm gìc×ËZòk diÖdw„
GxbËK eÛþæwxgZ 22xUk iËcø AwewZZ Ìj xZdxU þÿwËd eÛwaxiKhwËg oyiwìæ pwU gowËdwk xo¦wìæ Ìdtw pËtËQ, Zw pËlw- GewËk xoËlËUk ÌMwtwBdNwU DeËRlwk ÌowdwkpwU Ggv IewËk hwkËZk ÌiNwlt kwËRøk xlvLwU, oÖdwiM™ ÌRlwk ZwxpkeÖk DeËRlwk lwDtwkNk Ggv hwkËZk Kwxltwk Pk I K×xrMÛwi ÌRlwk gwxRZeÖk DeËRlwk gwxltwgwry Ggv hwkËZk dxltwKwUw„ xKìç ÌowdwkpwU I xlvLwU GlwKw Ìgmy xgËkwceÔYê oyiwìæ pItwt GUw AgËmËn ZwxlKw ÌaËK þÿxMZ Kkw pËtËQ„ jxbI xdkwe£w ov¢ßwìæ KwkËY ÌKwd pwËUk gøwewËkB GLd ejêìæ Dht ÌbËmk iËcø PÔrwìæ oiËSwZw þôwkK þñwqk Kkw oºg ptxd„ Dht ÌbËmk oyiwËìæk 75 gMêxiUwk GlwKwk iËcø Ìj oyiwìæ pwU gowËdwk eÛ þæwg Ìbtw pËtËQ Zwk GKxU gøgþÿwedw KxixU awKËg gwvlwËbËmk ovxmöÄ ÌRlw eÛmwoK I hwkËZk ovxmöÄ ÌRlw iøwxRËýUÛËUk ÌdZÚËZò„ Gog pwËU hwkZytkw xgx¢ß KkËg g^wm, ewd, oÖewky, plÖb, ixkP, Awbw, iolw, icÖ, AwlÖ, ogxR, K^wVwl I Adøwdø fl-flwxbop 12 ckËdk KÚxneYø„ Awk gwvlwËbmykw xgx¢ß KkËZ ewkËg iwQ, iÖkMy, xWi, ÂUKy, PwdwP×k, xPeo, AwlÖ, owgwd, MwiQw, ÌZwtwËl I xKQÖ ÑZky ÌewmwK, KwËVk ÌUxgl-ÌPtwk Ggv MÙpþÿwly KwËR gøgpÕZ Ìlwpwk ÑZky eYø„ DËlöLø, gZêiwËd hwkËZk owËa gwvlwËbËmk gwxYRø NwUxZk eÛKÙZ exkiwY 15 xgxltd Wlwk gw GK lwL ÌKwxU UwKwkI Ìgmy„ jw gwvlwËbËmk gwxnêK kwÄÛyt gwËRËUk eÛwt oiwd„ hwkZ ÌaËK gZêiwËd gwvlwËbm eÛxZgQk Ñgc eËa 3.2 xgxltd Wlwk gw 3m’ 20 ÌKwxU WlwËkk eYø Awibwdy KËk„ AÐgchwËg Aaêwu ÌPwkwPwlwËdk iwcøËi AwËo AwËkw eÞwt 3 xgxltd WlwËkk eYø„ Awk hwkËZk owËa gwvlwËbËmk owxhêo ÌUÛW (Ìogw gwxYRø) pt gQËk eÞwt 4 ÌaËK 5 xgxltd Wlwk„ eÛxZgQk gwvlwËbËmk 6 ÌaËK 7 lwL iwdÖn xPxKuow, xmqw, ciê, ejêUd, gøx£ßMZ ÌKdwKwUw eÛhÙxZ DË¥Ëmø hwkËZ jwt Ggv KieËq 4/5 xgxltd Wlwk ÌoLwËd LkP KËk„ hwkËZ eÞxZgQk Ìj exkiwY xgËbmy ejêUK jwt Zwk iËcø GK d¹k Agþÿwd pËâQ gwvlwËbËmk„ GQwrw hwkËZk eÛwt 5 lwL iwdÖn gZêiwËd gwvlwËbËmk xgxhdí ÌoƒËk Ñgc I AÐgchwËg PwKxkk iwcøËi gQËk AwËkw eÛwt owËr 3 ÌaËK 4 xgxltd Wlwk gw KiËgmy 25 pwRwk ÌKwxU UwKw ÌoËbËm xdËt jwËâQ„ AËdK hwkZyt xmùe I Ìogw eÛxZÅwd Bbwdyv gwvlwËbËm dwËi-ÌgdwËi xgxdËtwM KËkI eÛxZgQk eÛP×k lhøwvm xdËt jwËâQ„ AekxbËK 120 ÌKwxU RdovLøwk Ìbm hwkËZ eÛxZgQk gwvlwËbm ÌaËK kfZwxd pËâQ iw¢ 30 ÌKwxU Wlwk gw 21m’ ÌKwxU UwKwk eYø„ ZwËZI hwkZ dwdwhwËg eÛxZgìcKZw oÙxÄ KkËQ„ jwËZ gwvlwËbËmk kfZwxd Ìgxm gwrËZ dw ewËk„
|
.................................. | iwxlK-mÛxiK oÖoóeKê kqwk iwcøËiB AxcKwk Awbwt KkËZ pËg : iKgÖl Awpiwb
| Ìowdwk gwvlw xkËewUê
| 
MZ 30 AwMýU Ìowigwk KwKkwBlþÿ Ìfwkwi Ag xWËeöwiw Bx™xdtwoê BdxýUxUDmËdk KwDxëol pËl mÛxiK KløwY ÌfWwËkmd XwKw ipwdMkyk DËbøwËM exg¢ iwËp kijwËdk Zwuejê mynêK AwËlwPdw ohw I BfZwk iwpxfËl eÛcwd AxZxak g£ßgø kwËLd RwiwtwËZ Bolwiyk hwkeÛw® Awiyk iKgÖl Awpiwb
| RwiwtwËZ Bolwiyk hwkeÛw® Awiyk iKgÖl Awpiwb gËlËQd, mÛxiK KløwY ÌfWwËkmd ÂcÖ mÛxiKËbk AxcKwk AwbwËtk ÌPÄwk iËcøB xdËRËbk KwR oyiwg¦ kwËL dw, Zwkw mÛxiKËbk bwxtZò ewlËd oËPZd Kkwk gøwewËkI ÌPÄw KËk„ bwgy AwbwËtk Rdø ÌdxZgwPK KiêKw¡ exkpwk Kkwk KkËZ pËg„ iwxlK-mÛxiK oÖoóeKê kqwk iwcøËiB AxcKwk Awbwt KkËZ pËg„ iwxlKkw jxb gøgowB dw KkËZ ewËk, ZwpËl mÛxiKËbk AxcKwk ewËg ÌKwaw ÌaËK?
MZ 30 AwMýU Ìowigwk KwKkwBlþÿ Ìfwkwi Ag xWËeöwiw Bx™xdtwoê BdxýUxUDmËdk KwDxëol pËl mÛxiK KløwY ÌfWwËkmd XwKw ipwdMkyk DËbøwËM exg¢ iwËp kijwËdk Zwuejê mynêK AwËlwPdw ohw I BfZwk iwpxfËl eÛcwd AxZxak g£ßËgø xZxd G Kaw gËld„ ÌfWwËkmËdk XwKw ipwdMkyk ohwexZ Kxgk AwpiËbk ohwexZËZò AdÖxÅZ BfZwk iwpxfËl xgËmn AxZxa xQËld RwiwtwËZ Bolwiyk opKwky ÌoË¢ßUwxk ÌRdwËkl I mÛxiK KløwY ÌfWwËkmËdk ÌKëbÝyt ohwexZ AcøweK iÖxRgÖk kpiwd, RwiwtwËZ Bolwiy XwKw ipwdMkyk hwkeÞw® Awiyk pwxibÖk kpiwd Awjwb Gixe„ g£ßgø kwËLd mÛxiK ÌdZw xiRêw xiRwdÖk kpiwd, GoGi AwgbÖl pwB, owBfÖl Bolwi eÛiÖL„ iKgÖl Awpiwb gËld, KÖkAwd dwxjl pItwk KwkËYB kijwd iwËok GËZw †kØZò„ KÖkAwd gÖSËZ pËg, KÖkAwd iwdËZ pËg„ Bolwiy AwËëbwlËdk Kiêykw eg¢ ÌKwkAwd jawjahwËg xdËRkw iwdwk ÌPÄw KËk, AdøËK iwdwk Awpgwd Rwdwt„ GB AekwËcB GLd Bolwiy AwËëbwlËdk Dek RÖlÖi PlËQ„ RwiwtwËZ Bolwiyk ÌdZÚgÚëb BolwËik Dek PËl gËlB ZwËbk Dek GËZw RÖlÖi pËâQ„ jwkw RÖlÖi KkËQ Awlöwp ZwËbkËK oxVK Delx³ bwd KkØd„ ZwËbk RÖlÖi xdjêwZd ÌaËK ÌbmgwoyËK ÌpfwRZ KkØd„
iKgÖl Awpib Zwk g£ßËgø gËld, BfZwk iwpxfl Kkwk iËcøI xgkwU gkKZ kËtËQ„ xgkwU KløwY kËtËQ„ GKRd ÌkwjwbwkËK BfZwk KkwËl ÌoB ÌkwjwbwËkk oiwd oItwg ewItw jwt, xKìç GËZ ÌoB ÌkwjwbwËkk oItwËgk ÌKwd KixZ pËg dw„
g£ßÚZw ÌmËn ÌiwdwRwËZk oit xZxd gËld, gZêiwd oiËt jwkw Bolwi ewld KkËQ, ZwkwB ogËPËt Ìgmy xdjêwxZZ pËâQ„ Ìbmy xgËbmy mx£ß Bolwi I Bolwiy AwËëbwlËdk xgkØ˦ nrjìè KkËQ„ xZxd G nrjìè ÌaËK ÌbmgwoyËK ÌpfwRZ Kkwk Rdø Awlöwpk owpwjø Kwidw KËkd„ xZxd gËld, RwiwtwËZ Bolwiyk ÌdZÚgÚëb RÖlÖËik xmKwk„ ZwËbkËK xiaøw AxhËjwËM ÌRËl gxëb KËk kwLw pËtËQ„ Awikw AwBdMZhwËg I xdtiZwxìèKhwËg ZwËbk Ìgk KËk Awdwk ÌPÄw KkxQ„ xZxd DËlöL KËkd, jwkw RÖlÖi KkËQ Zwkw Awlöwpk PwBËZ Ìgmy mx£ßmwly dt„ xZxd GB Ìkwjwk xbËd RwiwtwËZ Bolwiyk ÌdZwKiêyËbk xiaøw AxhËjwËM ÌRËl eÖËr kwLw I xdjêwZd Kkwk xdëbw Rwdwd„ AcøweK iÖxRgÖk kpiwd gËld, kijwd iwo KÖkAwd dwxjËlk iwo„ KÖkAwËdk KwkËYB G iwËok GËZw †kØZò„ KÖkAwdËK gwb xbËt G iwËok ÌKwd †kØZòB awKËZ ewËk dw„ xZxd gËld, Awlöwpk ÉKÖi ÌiËd Plwk dwiB pËâQ ZwKItw„ GB ZwKItw oiwËRk ogê¢ awKËl ÌoLwËd mwxìæ xgkwR KkËg„ xZxd iwxlK-mÛxiK oÖoóeKê gRwt kwLwk iwcøËi DuewbËdk exkËgm oÚxÄ KËk AxcKwk AwbwËtk eÛxZ †kØZòwËkwe KËkd„
pwxibÖk kpiwd Awjwb gËld, ZwKItw ARêËdk RdøB ÌkwRw fkR Kkw pËtËQ„ Awk ZwKItw pËâQ, Awlöwpk AwËbm xdËnc eÖËkweÖxk ÌiËd Plw„ xZxd gËld, iÖoliwËdk Rdø ebêw gwcøZwiÔlK„ xKìç ovLøwMxkÅ iÖoliwËdk GB ÌbËm ebêw gwcøZwiÔlK dt gËl okKwËkk eq ÌaËK eÛšwed Rwxk Kkw pËtËQ„ xZxd gËld, gZêiwd okKwk ZwËbk DekB RÖlÖi xdjêwZd KkËQ, jwkw Ìbm I RdMËYk eËq Kaw gËl„
ohwexZk g£ßËgø Kxgk Awpib gËld, mÛxiKËbk AxcKwËkk Kaw gËl AËdËKB gr gr A›wxlKwk iwxlK pËtËQ, xKìç mÛxiKËbk hwËMøk ÌKwd exkgZêd ptxd„ xZxd gËld, jwkw Kawt Kawt hwvPÖk, RòwlwI ÌewrwI KËk, Zwkw mÛxiKËbk gìcÖ pËZ ewËk dw, Zwkw mÛxiKËbk m¢Ø„ xZxd ZwËbk gøwewËk ogwBËK oZKê awKwk Awpµwd Rwdwd„
|
.................................. | hwkZyt ÌewmwËK gwRwk otlwg € pwRwk pwRwk ÌKwxU UwKw PËl jwËâQ ÌbËmk gwBËk
AaêdyxZxgbËbk AxhiZ GËZ ÌbËmk xZd ckËdk qxZ pËâQ
| € owiQÖl AwËkfyd€
| 
| ‘owxKkw Awiwk lwMËgB’, ‘KwUxkdw dw pËl Awiwk PlËg dw’, ‘owxdtw dw pËl Awxi CbB KkËgw dw’„ G†Ëlw xgËbmy ZwkKwËbk xdËt Cb Kkwk gw oit KwUwËdwk ÌKwd gwtdw dt„ hwkZyt ÌewmwËKk Rdø GËbmyt MÙpgcÔ Awk ZkØYyËbk Awgbwk iw¢„ G ckËdk dwdw dwËi hwkZyt ÌewmwËK AwiwËbk gwRwk otlwg pËt ÌMËQ„ GËZ ÉixKk iÖËL eËrËQ Ìbmyt gþè xmùe„ pwRwk pwRwk ÌKwxU UwKw PËl jwËâQ ÌbËmk gwBËk„ eÞxZ gQk 12 ÌaËK 15 pwRwk ÌKwxU UwKw PËl jwËâQ gËl RwxdËtËQ ovxmöÄkw„ AaêdyxZxgbËbk iËZ, GËZ ÌbËmk 3 ckËdk qxZ pËâQ„ CbËK owiËd ÌkËL kwRcwdy XwKwop ÌbËmk ogê¢B hwkZyt KweËrk QrwQxr„ dwdw dwËi jÖgK I jÖg ixplwËbk Rdø hwkZ ÌaËK AwoËQ gwpwxk ÌewmwK„ kËtËQ dwdw xWRwBdI„ ÌewmwËKk iwd jwB pDK, RdxeÞt ÌKwd xmùey gw ZwkKwk dwËi Gog ÌewmwK PlËQ ÌbbwkËQ„ obø oiw® pËt jwItw xgmðKwe f×UgËl A˃wewo, owxKkw Ìgm AwËlwxPZ dwi„ G dwËi ÌewmwK AwoËZ LÖg Ìgmy oit lwËMxd„ G†ËlwB GLd ÌiËtËbk GK d¹k eQëb„ GQwrw AwdwkKxl, owxdtw, KwUxkdw, Hmðxktw, eÞyxZ xRdZw RdxeÞt ÌKwd ZwkKwB gwb ÌdB GgwËkk Cb gwRwËk„
kwRcwdyk goÖìckw xoxU, BýUwdê eöwRw, MwDxotw, Ìi#PwK, kwRcwdy oÖewkiwËKêUop xgxhdí gwRwk NÖËk ËbLw ÌMËlw Gog ÌewmwËKk gøweK oiwpwk„ bwi 4 ÌaËK 12 pwRwk UwKw ejêìæ„ GQwrw AwËQ mwxr„ RËRêU ÌaËK ÂkØ KËk xgxhdí kKi Ggv xWRwBËdk hwkZyt mwxr„ bwi bÖB pwRwk ÌaËK Ìbr lwL UwKw ejêìæ„ GQwrw eÖkØnËbk Rdø AwoËQ ew™wxg, ÌMx™, Rwiw, eøwëU BZøwxb„ kwRcwdyk eÛxZxU iwËKêU gw mxev iËl Gog KweËrk QrwQxr„
AekxbËK Ki bwËik mwxrËZw AwËQB„ hwkZ ÌaËK Ìjog xaÛxeo I mwxr AwoËQ Zw xdØiwËdk„ GËbËmk Ì¢ßZwËbk xgËmn KËk ixplwËbk AwKÙÄ KkËQ kv Ìgkv-Gk xWRwBd Ggv KwkØKwR„ GKaw þñyKwk KkËld xgË¢ßZwkw xdËRkwB„ kwRcwdyk MwDxotw iwËKêËUk xgË¢ßZw ixdkØl Bolwi Rwdwd, jÖËMk owËa Zwl xixlËt PlËZ pt„ Awikw dw PwBËlI Ì¢ßZwËbk iwdxoKZwk Dek xdhêk KËkB xWRwBd gwQwB Kkw pt„ gøgowk þñwËaêB G†Ëlw AwiwËbk xgx¢ß KkËZ pËâQ„ Ìi#PwK iwËKêËU ÌKdwKwUw KkËZ GËoxQËld MÙpgcÔ dÖeÖk Aw£ßwk„ xZxd Rwdwd, hwkZyt eYø KwkØKwReÔYê pËlI Zw LÖg Ìgmyxbd ekw jwt dw„ kwRcwdyk xgmwl ÌoëUwËk ÌKdwKwUw KkËZ Awow ZkØYy mwxpdÔk Aw£ßwk gËld, AËdK KwerB ÌbËLxQ, xKìç eQëb KkËZ ewkxQ dw„ xKQÖ xaÛxeo ÌbËLxQ, xKìç KweËrk iwËdk PwBËZ bwi LÖg Ëgmy„ ZËg hwkZyt Kwer ekwk eËq Awxi dB„
hwkZyt awd KwerI eÞPÖk exkiwËY AwoËQ„ KweËrk gr ewBKwky gwRwk ÌKkwdyM™„ ÌoLwËdI hwkZyt Kwer„ ÌoLwdKwk ewBKwky xgË¢ßZw Ggv Ì¢ßZw DhtB glËld, hwkZyt Kwer PlËQ Ìgxm„ GUwI glËld Ìj, bwi xKQÖUw Ìgxm„ hwkZyt Kwer Awowt Ìbmyt xmùe iwk LwËâQ„
gwvlwËbm gþè xmùe iwxlK oxixZk (xgxUGiG) ohwexZ AwgbÖl pwB okKwk G eÞoËŠ gËld, hwkZyt Kwer Awowt Ìbmyt xmùe iwk LwËâQ„ hwkZyt xdØiwËdk KweËrk kv Ìgkv Gk xWRwBd Ì¢ßZwËbk AwKnêY KkËQ„ xKìæÖ hwkZyt Kwer ÌUKoB dt„ xZxd gËld, hwkZyt Kwer xKhwËg ÌbËm eÞËgm KkËQ Zw ÌbLwk bwxtZò okKwËkk„ Awk Ìbmyt xmùe kqw Kkwk bwxtZòI okKwËkk„ GixdËZ oÖZwk bwi Ìgxm, Møwo-xgbÖøu ovKU, KweËrk Duewbd LkP Ìgxm„ og xixlËt Ìbmyt xmùe iwkwZôK pÖixKk iÖËL„
xgxmÄ AaêdyxZxgb XwKw xgmðxgbøwlËtk gøwvxKv xghwËMk eÞËfok iÖRwxpbÖl Bolwi gËld, Gk fËl ÌbËmk 3 ckËdk qxZ pËt awËK„ Ìbmyt xmùe iwk Lwt, gr ckËdk kwRþñ ÌaËK okKwk gxéZ pt Awk AwBdmÙvLlw kqwKwky gwxpdyk oboøËbk iËcø AÐdxZKZw QxrËt eËr„ xZxd gËld, hwkZ ÌaËK Ñgc I AÐgc bÖ’hwËgB eYø AwËo„ ZËg ÌgmykhwM eYøB AÐgceËa AwËo„ GËZ Ìjid okKwk kwRþñ pwkwËâQ, ÌZixd Ìbmyt xmùe iwk LwËâQ„ Awk AÐgc eËa jwkw iwl AwËd ZwkwËZw Awk gMlbwgw KËk AwËd dw, Zwkw eÞKwËmøB UÛwK ÌgwSwB KËk xdËt AwËo„ oyiwdw ewk Kkw ÌaËK ÂkØ KËk, eËa eËa ZwËbk Aaê ÌldËbd KkËZ pt„ Awk ÌldËbËd oioøw pËlI ckw erwk Kaw Awikw ÂdËZ ewB„ bÖhêwMøRdKhwËg oyiwìæ GlwKwt Gog IËed xoË¢ßU„ Awk ÌMwed ÌldËbËdk KwkËY AwBdmÙvLlw kqwt xdËtwxRZ gwxpdyk oboøËbk ÑdxZKZw dÄ pt„ GUw ÌKwd ckËdk Kwiø dt„ xZxd gËld, AÐgc xRxdo†Ëlw Awgwk okKwkB ÑgcZw xbËt awËK„ iwËS iwËS AwUKKÚZ iwle¢ xdlwËi xgx¢ß Kkw pt„ GKËmÛYyk gøgowtykw ÌoLwd ÌaËK ptËZw GK lU xKËd Ìdt„ Zwkw AÐgceËa ÌbbwkËo Awdw xRxdo†Ëlw xgx¢ß KkËZ awËK„ Awk ckw erËl gËl xdlwËi ÌKdw xRxdoB Zwkw xgx¢ß KkËQ„ GhwËg AwUKKÚZ AÐgciwl xdlwËi xgx¢ß dw Kkwk Awpµwd RwxdËt gËld, xdlwËi xgx¢ß KËk okKwËkk KZ UwKwB gw Awt pt„ Zwk ÌPËt G†Ëlw xoWk gw AwBlw bÖMêZ GlwKwop xgxhdí GlwKwk Aopwt bÖMêZ iwdÖËnk iwËS xgxl KËk Ìbtw DxPZ„ xVK Ky exkiwY xgËbmy eYø AwËo Gk D£Ëk xZxd gËld, ÌPwkwBiwlËZw Awk Ñgc eËa AwËo dw„ xVK Ky exkiwY eYø AwËo Zw Ìgk Kkw iÖxÆl„ ZËg GLwËd pwRwk pwRwk ÌKwxU UwKw gwxYRø pt, GËZ ÌKwd oËëbp ÌdB„
|
.................................. | CËbk ek oiidw bl I RdMYËK xdËt Ìbmkqwk AwËëbwld : LwËlbw xRtw
ÌbËmk iwdÖnËK g^wPwËZ ogwBËK GK pËZ pËg
| Ìowdwk gwvlw xkËewUê
| | xgËkwcyblyt Ìd¢y I xgGdxe ÌPtwkewoêd ÌgMi LwËlbw xRtw gËlËQd, ÌbËmk iwdÖËnk Agþÿw AwR Pki bÖbêmwk ejêwËt PËl ÌMËQ„ Ìbm I RdMËYk Ìj Agþÿw pËtËQ, Zw opø Kkwk iËZw dt„ Awikw ÂcÖ AËeqwt AwxQ„ CËbk ek oiidw bl I RdMYËK xdËt Ìbmkqwk AwËëbwld MËr ÌZwlw pËg„ Ìbmkqwt RwZytZwgwby mx£ßk HKø bkKwk„ GËZ ÌQwU-gr gËl xKQÖ ÌdB„ ÌbËmk iwdÖnËK g^wPwËZ ogwBËK GK pËZ pËg„ Ìbmkqwk AwËëbwlËd RdMYËKI Avm xdËZ xZxd Awpµwd Rwdwd„
MZ 28 AwMýU ÌpwËUl eÔgêwYyËZ oiidw AwUxU bl AwËtwxRZ BfZwk iwpxfËl eÛcwd AxZxak g£ßÙZwt xZxd Gog Kaw gËld„
BfZwËkk 20 xixdU AwËM AdÖÅwdþÿËl LwËlbw xRtw DexþÿZ pd„ ÂkØËZB RwZyt MYZwxìèK ewxUêk (RwMew) ohwexZ mxfDl Awli eÛcwd þñwMZ g£ßÙZw KËkd„
Gkek eÛcwd AxZxa xgGdxe ÌPtwkewoêd ÌgMi LwËlbw xRtw ÌbËmk owóeÛxZK exkxþÿxZ I okKwËkk dwdw ÌdxZgwPK Kwjê¢ßi ZÖËl cËk g£ßÚZw KËkd„
BfZwk iwpxfËl RwZyt MYZwxìèK ewxUêk (RwMew) ipwoxPg LëbKwk lÖufk kpiwd, døwmdwl xeelo ewxUêk (Gdxexe) hwkeÛw® ÌPtwkiøwd LwËlKÖŒwiwd Lwd bÖbÖ, ipwoxPg W. fxkbÖŒwiwd fkpwb, døwmdwl AwItwiy ewxUêk (gwvlwËbm døwe) ÌPtwkiøwd ÌRËgl Lwd MxY, ipwoxPg Gi ÌMwlwi Ìiwþæfw hÔ^Btw, døwmdwl ÌWËiw¢ßøwxUK ewxUêk (GdxWxe) ÌPtwkiøwd ÌLwëbKwk ÌMwlwi Ìiw£êRw, ipwoxPg AwliMyk iRÖibwk, gwvlwËbm BolwxiK ewxUêk ÌeÛxoËWëU AøwWËhwËKU AwgbÖl Ìiwxgd, ipwoxPg GiG kxmb, gwvlwËbm Ìlgwk ewxUêk hwkeÛw® ohwexZ Ww. ÌiwþæwxfRÖk kpiwd Bkwd, ipwoxPg pwibÖlöwp Awl ÌiËpby, døwmdwl AwItwiy ewxUêk (døwe hwowdy) ÌPtwkiøwd ÌmL AwËdwtwkØl pK, ipwoxPg pwokZ Lwd hwowdy, gwvlwËbm iÖoxli lyËMk xdgêwpy ohwexZ GGBPGi KwikØŒwiwd Lwd I ipwoxPg AwxZKÖl Bolwi DexþÿZ xQËld„
AwkI DexþÿZ xQËld xgGdxe ipwoxPg ÌLwëbKwk ÌbËlwtwk ÌpwËod, þÿwty KxixUk oboø Ìl. ÌR. (Ag.) iwpgÖgÖk kpiwd, Gi ÌK AwËdwtwk, dRkØl Bolwi Lwd, ÌPtwkewoêËdk DeËbÄw AøwWËhwËKU LëbKwk iwpgÖg ÌpwËod I ÌiRk ÌRdwËkl (Ag.) kØÉl Awli, gwvlwËbm RwiwtwËZ Bolwiyk hwkeÛw® ÌoË¢ßUwxk ÌRdwËkl GxUGi AwRpwkØl Bolwi, gwvlwËbËmk RwZytZwgwby bËlk (xgËRxe) ohwexZ gøwxkýUwk Awëbwxlg kpiwd ewaê Gixe, ipwoxPg mwiyi Awl iwiÖd eÛiÖL„ RwiwtwËZ Bolwiy XwKw ipwdMk opKwky ÌoË¢ßUwxk dÔkØl Bolwi gÖlgÖl, xgGfBDËR ipwoxPg GiG AwxRR, xWBDËR owcwkY oóewbK iÖpwóib gwËKk ÌpwowBd eÛiÖL„
LwËlbw xRtw gËld, Awedwkw ogwB ÌbLËQd AwRËK ÌbËmk Ky Agþÿw„ AwRËKk G Agþÿw eÛiwY KËk gZêiwd okKwk RdMËYk ÌhwËU qiZwt AwËoxd„ Ìo RdøB AwRËK ÌbËmk eÛxZ, ÌbËmk iwdÖËnk eÛxZ ZwËbk ÌKwËdw bwxtZò ÌdB„ Zwkw ÌbËmk Ìj Agþÿw gwxdËtËQ GB 19 iwËo, Zw ÌaËK exkûKwkhwËg eÛiwY pt, G okKwk RdMËYk okKwk dt„ GB okKwk xdËRkw Ìbm exkPwldw KkËQ dw„ AËdøk xdËbêm I AwËbËm Gkw exkPwxlZ pËâQ„ ZwB ÌbËmk G bÖkgþÿw„ iwdÖn AwR Aopwt„
xZxd gËld, ÌbËm PlËQ oìèwo, P^wbwgwxR, ÌU«wkgwxR, RÖlÖi, xdjêwZd, xiaøw iwilw, †® pZøw Awk †i„ Awk xgËmn KËk kwRÐdxZK bl†Ëlwk ÌdZwËbk Iek PlËQ RÖlÖi, xdjêwZd, AZøwPwk„
okKwkËK BxŠZ KËk xZxd gËld, Zwkw ÌhËgËQ kwRÐdxZK bËlk ÌdZwËbk xiaøw iwilw xbËt I ÌRËl AwUËK ÌkËL xgËbxmËbk owpwjø-opËjwxMZw xdËt ZwËbk AwËbm-xdËbêm ÌiËd Zwkw G Ìbm mwod KkËg„ xKìç gwvlwËbËmk iwdÖn RwËdd, gwvlwËbËmk iwdÖnËK AwedwkwI RwËdd GËbËmk iwdÖn KLdI ÌMwlwxi mÚáLËl Awg¦ pdxd„ gwvlwËbmËK Zwkw ÌKwËdwxbd ÌMwlwxi mÚáLËl Awg¦ pËZ ÌbËg dw„
okKwkËK DË¥m KËk xgËkwcyblyt Ìd¢y gËld, Awedwkw ÌMweËd Ìjog PÖx£ß KËkËQd, hwgËQd kwRÐdxZK xiaøw iwilw xbËt ÌRlLwdwt eÖËk kwLËl, owvgwxbKËbk pZøw, xdjêwZd KËk xiaøw iwilw xbËt, ÌjhwËg iwpiÖbÖk kpiwdËK Kkw pËtËQ, Ìgwcpt Awedwkw bid KËk kwLËZ ewkËgd, Ìbm exkPwldw KkËZ ewkËgd„ xKìç ÌoUw oºg dt, Awedwkw RwËdd„
AZyZ ÌaËK xmqw Ìdtwk Awpµwd RwxdËt LwËlbw xRtw gËld, Awedwkw ÌbËLËQd ÑþñkwPwËkk KyhwËg eZd pËtËQ„ GËbËmk iwdÖnB eZd NxUËtËQ Ggv AwedwkwB Zw ÌbËLËQd„ Awedwkw ÌbËmk iwdÖnËK DËeqw KËk ÌbËm AMxYZ oioøw ÑZxk KËkËQd„ AwRËK GËbËmk iwdÖn bÖ’Ëglw ÌLËZ ewt dw„ iwdÖn eÛxZxdtZ ÌgKwk pËâQ„ eÛxZxdtZ xRxdoeË¢k bwi gwrËQ„ okKwËkk ÌKwawI xdtìèY ÌdB„ AwRËK ÌbËmk iwdÖn Møwo ewt dw, xgbÖøu ewt dw, ewxd ewt dw„
AwBdmÙáLlw exkxþÿxZËZ D˧M eÛKwm KËk xZxd gËld, AwBdmÙáLlwk GLd gøweK AgdxZ pËtËQ„ pZøw, xdjêwZd, P^wbwgwxR GLd xdZøxbËdk xP¢„ iwËKêU†Ëlw Ìj ÌLwlw awKËg ÌoLwËdI Zwkw Aopwt„ P^wbwgwRËbk AZøwPwËk Zwkw AZøwPwxkZ„ Gkw Kwkw? Gkw og okKwxk bËlk ÌlwKRd„ AwItwiy lyM, jÖglyM, ÌþñâQwËogK lyM„ Gkw P^wbwgwxR-lÖUewËU gøþæ„ xKìç okKwk GËbk xKQÖ KËk dw„ Awedwkw ÌbËLËQd KËtKxbd AwËM LÖxdËbk ÌQËr Ìbtw pËtËQ„ ZwËbk iwilw eÛZøwpwk KËk Ìdtw pËtËQ„ LÖxdËbk ckw pËâQ dw„
|
.................................. | Awgµwo ÌdZwxdtwÉ ÑgVK xfxlxþæd o‰U oiwcwËd KZU×K× oflKwi pËg?
| € LëbKwk ixpD¥yd Awpib€
| | AwewZ bÙxÄËZ iËd pËâQ xfxlxþæd I BokwBËlk icøKwk APlwgþÿw xdkoËd AgËmËn ofl pËtËQ jÖ£ßkwËÄÛk ÌeÞxoËWëU gwkwK Igwiw„ ovmt oËëbp I AwmwgwËbk icøxbËt AgËmËn 2 ÌoËïU¹k goËlw xfxlxþæd-BokwBl mwxìæ AwËlwPdw„ AwËlwPdwk flwfl jwB ÌpwK bÖB eqËK AwËlwPdwk ÌUxgËl xfxkËt AwdËZ ewkwËK Igwiw eÞmwod ZwËbk kwRÐdxZK oflZw xpËoËg ÌbLËQd, ZËg Zwkw KZU×K× oflKwi pËtËQd Zwk iÔløwtd GLdI gwKy„ AwËlwPdwk ÌUxgËl bÖB eqËK gowËZ AËdK Nwi SkwËZ pËtËQ icøeÛwPø xgntK Igwiwk xgËmn bÔZ RRê xiËmlËK ZwkB bÔxZtwlyËZ AgËmËn bÖB eqB ItwxmvUËd AwËlwPdwt goËZ oóiZ pËld„ jÖ£ßkwËÄÛk ekkwÄÛiìèy xplwky xKõdUd, iwpiÖb Awgµwo I ÌdZwxdtwÉk icøKwk x¢eqyt ÑgVËKk iwcøËi mwxìæ AwËlwPdwk oÔPdw ÑgVËK ohwexZZò KkËQd ÌeÞxoËWëU Igwiw„ ÌpwtwBU pwDo glËQ, Zwkw mwxìæ AwËlwPdwk oflZw xdËt LÖgB Awmwgwby„ AdøxbËK AwËlwPdwk iwcøËi xfxlxþæd-BokwBl oioøwk oiwcwËdk ea LÖlËg gw ÌKwd Aaêgp P×x£ßËZ Ìe^#QËZ ewËk Gid oºwgdwk Kaw dwKP KËk xbËâQ AwìæRêwxZK eÞPwk iwcøi I ejêËgqK ipl†Ëlw„ÌdZwxdtwÉ I Awgµwo Gk icøKwk AwËlwPdwt oflZw AwoËg Gid iZwiËZk eËq AgþÿwdKwky ItwxmvUd xWxok xa‰Uøw‰ gËl LøwZ gÛØxKvo BdxýUxUDmd glËQ, BokwBl-xfxlxþæËdk iËcø mwxìæ þÿweËdk lËqø G jwgZ jZ DËbøwM Ìdtw pËtËQ Zwk og†Ëlw ÌaËK GgwËkk exkËgm I eUhÓxi xhdí„ Zwkw glËQ, G iÖpÔËZê oxpvoZw DËlöLËjwMøhwËg Ki„ ZwËbk iËZ, 1990 bmK RÖËr BokwBl oìèwoy pwilwk þñyKwk pËtËQ Ìo KwkËY BokwBly ÌdZwËbk eËq ZwËbk RdMYËK GUw ÌgwSwËdw oºgek ptxd Ìj, ‘xfxlxþædyËbk xKQÖ Qwr Ìbtwk jÖx£ßoŠZ KwkY kËtËQ„” xKìç gZêiwËd exkxþÿxZ gbËl ÌMËQ, exúPi ZyËk oìèwoy pwilw eÞxZËkwc KkËZ xfxlxþædy KZêÙeq GLd Upl xbËâQ„ pwiwoI GKBhwËg Upl xbËâQ MwRw DeZøKwt jwËZ ÌoLwËd ÌKwd oxpvoZw dw NËU„ KwkY pwiwËok ht oxpvoZw NUËl BokwBl MwRwt pþæËqe KkËg„ gÛØxKvo Gk iËZ, 2002 owËl ÌjLwËd oìèwoy pwilwt xdpZ pËtxQl 452 ÌgowixkK BokwBly ÌoLwËd 2009 owËl xdpZ pËtËQ iw¢ 6 Rd BokwBly„ Awk PlxZ gQËk eÞwYpwxdk NUdw NËUËQ iw¢ 2xU„ fËl BokwBly RdowcwkËYk iËd G cwkYw RËdôËQ Ìj, xfxlxþædyËbk owËa AwËlwPdwt gow oºg„ xfxlxþæd AxcKÚZ GlwKwt BÉby goxZ þÿwed oóeËKê Zwkw glËQ, xgMZ 10 iwËo GKUw xgkxZ ewld PlËQ Ggv goxZ þÿwed ÂkØ pItwk ek xgMZ 3 iwËo exúPi ZyËk dZ×d KËk ÌKwd goxZ þÿwed KwËR pwZ Ìbtxd BokwBl Ggv ÌoLwËd xfxlxþædyËbk Nkgwxr ÌhËŠ Ìbtwk NUdwI AwËMk Z×ldwt KËiËQ„ ZËg BokwBly goxZ þÿweËd xgkxZk Ìitwb AwMwiy 26 ÌoËïU¹k Ìmn pËg„ cwkYw Kkw pËâQ ÌdZwxdtwÉ xgkxZk Ìitwb Awk gwrwËgd dw Ggv xgntxU ÌRwkwËlwhwËg D¤wed KkËgd xfxlxþædy ÌeÞxoËWëU„ fËl AwËlwPdw ÌhËŠ erwk De¢ßi pItwk oºwgdwB Ìgxm„ gÛØxKvo glËQ, ZËg G ÌqË¢ oiËSwZwk oºwgdw kËtËQ GhwËg Ìj, BokwBlyËbk goxZ þÿwed Ìj oiþæ GlwKwt PlËQ ÌoLwËd oyxiZ ovLøK Nkgwxr xdiêwY oóedí pËg Ggv BokwBËlk owËa Aw£yKÚZ pËg Gk xgxdiËt ÌdZwxdtwÉ eÞxZmÞØxZ xbËgd xfxlxþædy xdtxìèZ GlwKw†ËlwËZ BokwBly Ìodwgwxpdy Aw¢ßiY PwlwËg dw„ xfxlxþædy eÖxlm UpËlk AdÖixZ ÌbËg BokwBl„ ZwËbk cwkYw BokwBl I xfxlxþæd Dht eËqk owcwkY iwdÖn GLd bÖ’kwÄÛ xhx£K oiwcwdËK oiaêd KkËg„ Dht eËqk RdMY pwdwpwxdËZ Kõwìæ I oÖbyNê xgËkwc ÌiUwËZ Pwt„ oÖZkwv jxb iwpiÖb Awgµwo I ÌdZwxdtwÉ ÌKwd oiËSwZwt Ìe^#ËQd ZwpËl ogeËqk RdMY ZwËZ oiaêd ÌbËg„ Awikw BÉby xdtxìèZ eqewZbÖÄ iZwiËZk gøwewËk oZKêZw Agl¹d KËk glxQ Ìj, AÐgc BÉby kwÄÛËK ÌjhwËg Deþÿwed Kkw pËtËQ Zw oËZøk Aelwe iw¢„ Zwkw xfxlxþædyËbk AdøwthwËg ZwËbk gwxrNk ÌaËK ÌgbLl KËk Ìj oiËSwZwk Kaw glËQd Zw pwZ-ew †xrËt þñyKwËkwx£ß AwbwËtk iZB„ AwËlwPdwt oflZw AwoËg dw Gid xPìæwcwkwk GKRd ÌRkØRwËli xpgÛØ BDxdhwxoêxUk kwÄÛxgšwËdk AcøweK möwËiw AwxhËdky xZxd iËd KËkd mwxìæ AwËlwPdw fleÞoÔ pItwk oºwgdw 50 mZwvm KwkY xfxlxþædykw id ÌaËK BokwBl dwiK kwËÄÛk AxþæZò ÌiËd Ìdtxd Ggv GLdI Zw þñyKwk KËk dw„ Zwk iËZ iwpiÖb Awgµwo oiMÞ xfxlxþæd RwxZk pËt Kaw glËZ ewËkd dw KwkY 2006 owl ÌaËK xfxlxþæd KZêÙeq MwRwt xdtìèY kwËL dw„ MwRwk xdtìèY pwiwËok pwËZ„ Zwk iËZ, BokwBl I xfxlxþædyËbk icøKwk xgËkwc, ÑgxkZw gw oxpvoZwk iÔl KwkY†Ëlw pËâQ oyiwìæ goxZ þÿwed I ÌRkØRwËlËik Iek KZêÙeËqk Adr bwxg Ggv GB oioøw†Ëlwk ÌKwdUwk gøwewËk ÌdZwxdtwÉ I Awgµwo oiËSwZwt Ìe^#QËZ oqi pËgd dw, jw dwxK Dht eËqk owcwkY iwdÖËnk KwËQ MÞpYËjwMø gËl xgËgxPZ pËg„
eÔgê ÌRkØowËlËi BokwBly goxZ þÿwed þÿxMZ kËtËQ Gid glw pËlI gþçZeËq BokwBlyËbk Nkgwxr gwdwËdw gìc ptxd„ GUw xfxlxþædyËbk xdKU hynY Awex£k xgnt„ ÌdZwxdtwÉ I Awgµwo Gk icøKwk ovlwe GB GKxU Ìi#xlK BoÖøk AwgËZê ÌhËŠ erwk De¢ßi pËZ ewËk„ KwkY iwpiÖb Awgµwo GB gøwewËk gwk gwk Zwk eÞxZeqËK oZKê KËk xbËtËQd; ZwQwrw GUw AwËlwPdw ÂkØk eÔgêmZê xQl byNê Ìbr gQk jwgZKwl jxbI gZêiwËd jÖ£ßkwËÄÛk PwËe xZxd ZwËK Qwr xbËtËQd xKìç bwxg ÌQËr xbËtËQd Gid hwgUwI pËg AwZôNwZy„ BokwBl glËQ, bm iwo Ìitwby xgkxZ PlËQ goxZ þÿwed BoÖøËZ xKìç ovlwËe Zw gwrwËdw dw pËl Awgµwo AwËlwPdw ÌaËK oËk erËZ ewËkd„ Awk ÌdZwxdtwÉ xgntxU †kØZò AdÖcwgËd gøaê pËl x¢ewxqK GB AwËlwPdw oflZwk iÖL ÌbLËg Gid Awmw Kkw jwt dw„ gþçZeËq BokwBËlk ÌMwtwZ×êiy I Adr AgþÿwËdk KwkËY xgMZ Ìbr gQk xfxlxþæd BoÖøËZ ÌKwd KwjêKxk oflZw AwËoxd„ Dht eqËK AwËlwPdwk ÌUxgËl AwdËZB Igwiwk Ìbr gQk ewk pËt ÌMËQ„ GLdI jxb BokwBl “g^wËPw I g^wPËZ bwI” GB dyxZk eÞxZ mÛ¦wmyl dw pt Ggv xfxlxþædyËbk Qwr xbËZ eÞþçZ dw pt ZwpËl GB AwËlwPdw pËg Aaêpyd„
GxbËK AwËlwPdw ÂkØk eÔgêqËY MZ Ìkwggwk xfxlxþæd ÌUxlxhmËd Ìbtw GK hwnËY iwpiÖb Awgµwo gËlËQd, BokwBl goxZ þÿwed Kwjê¢ßi AgøwpZ kwLËl mwxìæ AwËlwPdw gøaê pËg„ Awgµwo gËld, 1967 owl ÌaËK bLËl kwLw xfxlxþæd hÓxiËZ goxZ þÿwed Kwjê¢ßi AgøwpZ awKËl AwËlwPdw gøaê pItwk bwthwk GKKhwËg BokwBly KZêÙeËqk Iek gZêwËg„ xZxd gËld, Awikw BokwBl I AwiwËbk RdMËYk xdkwe£w xdxúPZ Kkwk xgntxU oiaêd Kxk xKìç Zw AgmøB goxZ þÿwed Kwjê¢ßi Ggv AËdøk Rxi I AxcKwk ÌKËr ÌdtwËK ÑgcZw Ìbt dw„ ewmwewxm BokwBly eÞcwdiìèy Ìg™wxid ÌdZwxdtwÉ gËlËQd, icøeÞwËPø GKxU KwjêKk mwxìæP×x£ßk Rdø BokwBlËK GKxU BÉby kwÄÛ xpËoËg þñyKÚxZ xbËZ pËg xfxlxþædyËbk„ GxbËK AwËlwPdw ÂkØk eÔËgê goxZ þÿwed eÞËmí ÌdZwxdtwÉ exkûKwk KËk Zwk okKwËkk exlxo gøwLøw KËk gËlËQd Ìj, xZxd KLËdwB iwxKêd eÞmwodËK gËldxd goxZ þÿweËdk Iek xdËncwšw dgwtd Kkw pËg„ AwoËl ÌdZwxdtwÉk bwxg AdÖjwty BokwBl kwËÄÛk þñyKÚxZ Awbwt jxb AwËlwPdwk eÔgêmZê pËt awËK, ZwpËl GUw pl AwËlwPdwËK gøaêZwt ejêgxoZ Kkwk GKxU BokwBly Pwl iw¢„ xfxlxþædyËbk oiþæ døwjø bwxg bwItwk eÞKwmø þñyKÚxZ Ìbtwk exkeÔkK xpËoËgB ÌKgliw¢I BokwBly kwËÄÛk þñyKÚxZk xgnt AwËlwPdwt DËV AwoËZ ewËk, Gk eÔËgê ZwËbk bwxg AËj#x£ßK„ AdøxbËK iwpiÖb AwgµwËok KËVwk AgþÿwdI exkûKwk xZxd dÔødZi bwxg AwbwËt gøaê pËl Zwk eq ÌaËK AwËlwPdw ÌaËK oËk b^wrwËdw D£i„ GUwkB xZxd BxŠZ xbËld„
icøeÞwPø o‰U xdkoËd bÖB kwÄÛ xhx£ËZ oiwcwËdk owËa BokwBl ogËPËt gr Aìækwt„ xfxlxþædyËbk gÖËKk Iek AÐgc BokwBl kwÄÛ eÞxZxÅZ pËlI gZêiwd gwþægZwt Zw ÌiËd xdËZ kwxR icøeÞwËPøk Ìbm†Ëlw Gid xdúPtZwI xbËtËQ BokwBlËK„ ZawxeI BokwBl GKZkfwhwËg PwxlËt jwËâQ eÔgê ÌRkØRwËlËi xdiêwY Kwjê¢ßi„ BokwBl iÔlZ MËr Z×lËZ Pwt gÙp£k ‘BokwBl kwÄÛ’ jwËK Zwkw glËQ ‘ÌMÞUwk BokwBl’„ Zwkw ÌZw icøeÞwËPøk iwdxPË¢ xgmðwoy dt„ eÞKÚZeËq BokwBl xdËRËbk xdkwe£w xgËgPdwt Gk ÌPËt Ki xKQÖËZ kwxR dt„ ZwËbk iËZ xfxlxþæd kwÄÛ eÞxZÅw pËl ZwËbk xdkwe£w xgxNíZ pËg„ ZwËbk id iwdxoKZwt kËtËQ oiMÞ icøeÞwPø RÖËr ZwËbk xdtìèY ÌjLwËd þñwcyd xfxlxþæd kwËÄÛk ÌKwd AxþæZò Zwkw KLdI þñyKwk KËkxd„ AaP xfxlxþædyËbk PwItw ewItw GKxU Zw pl þñwcyd xfxlxþæd kwÄÛ„ jwk kwRcwdy pËg iÖoliwdËbk þôÙxZ xgRxrZ ÌRkØRwËli„ Zwkw 1957 owËlk Awkg AxcKÚZ GlwKw†Ëlw xfËk ÌeËZ Pwt„
AÐgc goxZ, ÌRkØRwËli BoÖø I hxgnøu xfxlxþæd kwËÄÛk oyiwdw xdcêwkËYk iZ þemêKwZk xgnËt bÖB ÌbËmk iËcø gr ckËdk iZewaêKø xgbøiwd Ggv Gk oiwcwd oÖbÔk ekwpZ„ ZwB jÖ£ßkwÄÛ jZB AwËlwPdwt oflZwk gøwewËk Awmwgwby pDK dw ÌKd gwþæËg Zw oºgek dt„ KwkY BokwBlykw Qwr xbËZ eÞþçZ dt„ Zwkw Pwt ZwËbk eQëboB GK Agkئ xfxlxþæd ÌjLwËd awKËg dw ÌKwd kwÄÛjìè; ÌKwd þñwcydZw„ oóiÖLewËd Plwk Rdø kwþæw KËk Ìbtwk iZgwËb Zwkw xgmðwoy dt gËl gZêiwd AwËlwPdw ÂcÖiw¢ fËUw ÌomËd oyiwg¦ awKËl ZwËZ AgwK pgwk xKQÖB awKËg dw„ xfxlxþæd BokwBl APlwgþÿw xdkoËd Igwiwk GB ovlwe eÞËPÄw KZbÔk ofl pËg Zw hxgnøuB glËg„
gZêiwd ÌeÞqweËU xfxlxþæd-BokwBl ovlwe iÔlZ jÖ£ßkwËÄÛk iwd g^wPwËdwk lrwB„ okwoxk AwËlwPdw ÂkØËK ARêd glw ZLdB jÖx£ßoŠZ gËl xgËgxPZ pËg jLdB Dht eËqk ÌKwd Aaêgp P×x£ßËZ þñwqËk kwxR pËgd, jwk oºwgdw qyY„ ÌKD ÌKD ZwB AwËlwPdwk gZêiwd eÞx¢ßtwËK xdQK xg¸wxìæ I xg¸i gËl AwLøwxtZ KkËQd„ Adø xgËgPdwt ÌdZwxdtwÉ I Awgµwo DhËtk gZêiwd Agþÿwd ÌaËK AwËlwPdwt Aaêgp flwfl Awmw Kkw jwt dw„ ÌdZwxdtwÉk owËa K›k Wwdeìÿy bl†Ëlw m£ß AgþÿwËd kËtËQ; Zwkw ÌKwd eÞKwk Qwr Ìbtwk eqewxZ dt„ ÌRkØRwËli eÞËmí Zwkw ÌZw Kaw glËZI dwkwR„ AdøxbËK iwpiÖb AwgµwËok Agþÿwd S×^xKeÔYê„ Zwk qiZwk Ìitwb Ìmn„ xZxd xdgêwPËd b^wrwËgd dw gËlI ÌNwnYw xbËtËQd„ MwRwt Zwk ÌKwd xdtìèY ÌdB„ pwiwo GB iÖpÔËZê P×e awKËlI Aaêgp P×x£ßËZ Ìe^#QËZ gøaêZwk bwËt Zwkw Awgµwo xgËkwcy hÓxiKwt AgZyYê pËl MwRw APlwgþÿw oÙxÄ pËg Ggv oxpvoZw QxrËt erwI AiÔlK dt jwk fwtbw lÖUËg BokwBl„ kwRÐdxZK eÛx¢ßtwk gøaêZwk bwthwk Awgµwo Zwk K^wËc ÌdËgd xKdw G eÞmíI ZwuejêeÔYê„ oÖZkwv owxgêK xgËgPdwt AwËlwPdw ÌaËK oËk GËo xZxd ptËZw gw xdËRËK g^wPwËdwk eÞËPÄwt oËPÄ pËgd- GUwB þñwhwxgK„ ÌdZwxdtwÉk Ìglwt Zw oiwdhwËg eÞËjwRø„
ÌlLK : KlwxiýU, AwìæRêwxZK xgntK xgËmönK
|
.................................. | okKwk gblwËlI ZwËbk hwMø ewùUwtxd
gxéZ pxkRd oóeÞbwt
| € fwkØK Awpiwb Awxkf€
| | owkwËbËm pxkRd oóeÞbwËtk eÞwt 15 lwL ÌlwK owiwxRK kwRÐdxZK I iwdxgK AxcKwk ÌaËK gxéZ xdMÙpyZ„ ZwËbk ÌdB exkxiZ gwoþÿwd I PwKxkk þÿwxtZò„ Ahwg AdUËd eÞxZxU ovowk RRêxkZ„ ÌbËmk okKwk gblwËlI ewùUwtxd pxkRd oóeÞbwËtk hwËMøk PwKw„ owiwxRKhwËg DËeqw Awk eÞmwoËdk AgËplwk KwkËY pxkRdkw AwR xbËmpwkw hxgnøu xdËt mx‰Z„ gwëbkgwd, LwMrwQxr I ewgêZø P›MÞwi gøZyZ owkwËbËm pxkRd oóeÞbwËtk 15 lwL ÌlwK gogwo KËk„ kxRcwdy XwKwk MYKU×ly xoxU KËlwdy, xikd xRlöw, Itwky, ÌMweygwM, cleÖk, Awxid gwRwk, xikeÖkop XwKwt 27xU oÖBewk KËlwdyËZ eÞwt 55 pwRwk pxkRd ÌlwK gwo KËk awËK„ 1853 owËl ÌMÞU Bx«twd ÌexddoÖlwk Ìkl ÌKwóewdy PwlÖ KËk xgÛxUm eÞmwod xgpwk, ewUdw, ixdpwky, hwMleÖk, Glwpwgwb, Qwerwop xgxhdí þÿwËdk P«wl gvËmw?hÓZ ÌlwKËbk dwdw kKi oÖËjwM-oÖxgcwk eÞËlwhd xbËt gwvlwËbËm xdËt AwËo Ggv ZwËbk Ìkl ÌýUmËd I AxfËok et:xdûKwmËdk Ggv exkûKwk-exkâQdíZwk KwR Ìbt„
gwvlwËbm pxkRd HKø exknËbk ohwexZ KÚnälwl G eÞxZËgbKËK gËld, Awikw gwvlwËbËmk AwËlw gwZwËo iwdÖn pËtxQ„ Awikw G ÌbËmk dwMxkK xKìç dwMxkK AxcKwkop jwgZyt iwdxgK AxcKwk ÌaËK gxéZ pxâQ„ xgxhdí ckËdk AZøwPwk xdjêwZËdk Ggv owiwxRKhwËg xgxâQdí pËtB AwiwËbk Rygd jwed KkËZ pt„
pxkRd HKø exknËbk ipwoxPg xdiêl PëbÛ bwo gËld, pxkRd oóeÛbwt eÞxZxdtZ gÙp£k oiwËRk §wkw AþeÙmøZwt Aw¢ßwìæ pËt xgxâQdíhwËg gogwo KËk AwoËQ„ Ìe#kohw I xoxU KËeêwËkmËdk gkw¥KÚZ AexkâQdí, AþñwþÿøKk exkËgËm xdxbêÄ GlwKwt eÔgê eÖkØnwil ÌaËK gogwo KkËZ gwcø Kkw pËâQ„ eÞxZxU KËlwdyËZ RdovLøwk Z×ldwt þÿwd Ki„ 7X8 f×U AwtZËdk 1xU LÖexrËZ 3xU eÞRdô gwgw-iw hwBËgwd, oìæwdop 8-10 Rd ÌlwK iwdËgZkhwËg gogwo KkËZ pt„ gÙxUmwiËlk ÑZxk xUËdk Qwerw Nk†ËlwËZ awKËZ pt gÙxÄ gwbËlk owËa ovMÞwi KËk„ AaêwhwËg Rxi ¢ßt Kkwk owcø KwËkw ÌdB„ KËtKxU KËlwdyËZ 5 Zlw gw 4 Zlw gwxr ÑZxk Kkw pËtËQ Ìo†Ëlwk AwtZd GKB Agþÿw„ eÞxZxU KËlwdyËZ AovLø ÌlwËKk awKwk gøgþÿw ÌdB„ AwiwËbk bwxg okKwxk Lwo Rxi pxkRd oóeÞbwËtk Rdø þÿwty gËëbwgþæ xbËZ pËg„ okKwËkk MÙpwtd KiêoÔPy, †âQMÞwi, Awbmê MÞwi, AwmÛwtd KiêoÔPy Ggv okKwËkk MÙpwtd Zpxgl pËZ pxkRdËbk Nkgwxr ÑZxkk Rdø byNêËitwby FY xbËZ pËg„ KËlwdy†ËlwËZ GKB þÿwËd UtËlU, ÌMwolLwdw Ggv Lwgwk ewxdk gøgþÿw„ fËl ogêbw dwky-eÖkØnËbk GKB þÿwËd ÌMwol KkËZ pt„ jw lŒwKk Agþÿwk oÙxÄ KËk„
xdiêl PëbÛ gËld, pxkRd oóeÛbwËtk þñwþÿø oioøw eÞKU„ itlw AwgRêdwt ogêbw KwR KËk AoÖþÿ pËt eËr„ xPxKuowk ÌdB ÌKwd oÖgøgþÿw„ okKwxk pwowewZwËl AËdK oit ZwËbk xPxKuow dw xbËtB Ìgk KËk Ìbtw pt„ gÙ¦ gtËo AoÖþÿ pËt c^ÖËK cÖ^ËK ikËZ pt„ AwiwËbk bwgy eÞxZxU KËlwdyËZ okKwky þñwþÿøËogw ÌKëbÛ þÿwed KkËZ pËg„
xdiêl gËld, xmqwk eÞxZ pxkRdkw AMÞpy„ Awk xmqw eÞxZÅwËd pxkRdËbk ÌQËlËiËtËbk hxZê Ìdtw pt dw„ ÌKwawI hxZê xdËlI Æ×Ëlk Adøwdø opewVykw ZwËbk owËa xiËm dw Ggv xmqKkwI ZwËbk eq pËt xKQ× Kkwk DËbøwM Ìdt dw„ AËdËK erwÂdw KËkI hwl PwKxk ewt dw„ ZwB xmqwk pwk iw¢ 5 hwM„ pxkRdËbk xmqw xgntK KwËR RxrZ SHAREE dwËi GdxRI-Gk ÌKw-AxWêËdUk DËim owpw gËld, exkgwËkk Awt Ki awKwt AxhhwgKkw oìæwdËbk xmqw eÞxZÅwËd ewVwt dw„ xdiêl gËld, pxkRdkw eÖkØnwdÖ¢ßËi Ìe#kohw I xoxU KËeêwËkmËdk kwþæwNwU Swr× ÌbItw, ÌWÛBd exkûKwk I et:xdûKwmËdk KwR KËk awËK„ gZêiwËd Awikw PwKxk ewxâQ dw„ fËl exkgwk-exkRd xdËt iwdËgZk Rygd-jwed KkËZ pËâQ„ iwýUwk ÌkwËl PwKxk„ ÌdB PwKxkk þÿwxtZò, ÑbxdK iÖRÖxkk xhx£ËZ KwR KkËZ pt„ Duog hwZw, AoÖþÿZw, MhêKwlyd Q×xUk ÌdB gøgþÿw„ owkwRygd KwR KËk Kiêþÿl ÌaËK xfkËZ pt Lwxl pwËZ ÌdB Agok hwZw„ pxkRdkw Ìe#kohw I xoxU KËeêwËkmËd 2xU KwR KËk awËK„ Swr× I et:xdûKwmËdk„ ifþñËlk Swr×bwkËbk ÌgZd 3m’ ÌaËK 7m’ UwKw, ÌWÛd exkûKwkKËbk 6m’ ÌaËK-9m’ UwKw„ xoxU KËeêwËkmËd Swr×bwkËbk 18 ÌaËK 25m’ Ggv ÌWÛd exkûKwkKËbk 3 ÌaËK 4 pwRwk UwKw iw¢„ Gog Aaê xbËt ovowk PwlwËdw bÖ:owcø pËt eËr„ fËl ogêbw FY KkËZ gwcø pt„ XwKw xoxU KËeêwËkmËd 2 pwRwk Swr×bwk I 2m’ ÌlwK okKwxk AxfËo KwR KËk AaP GLwËd RdovLøw 55 pwRwk„ okKwkËK AwiwËbk PwKxkk xdúPtZw xbËZ pËg„ XwKw xoxU KkËewËkmËdk 4xU KËlwdyËZ oËkRxiËd Kaw gËl Rwdw jwt, ZwËbk bÖ:op bÖ:L KËÄk Kaw„ Itwky KËlwdyk okbwk kwiÖ gËld, AwiwËbk GLwËd 600 exkgwËk eÞwt 4 pwRwk ÌlwK AwËQ„ GLwËd eÞwt Ìbrm’ exkgwËkk awKwk Nk ÌdB„ ÌgKwk ovLøw Ìgxm, ÌdB xmqw eÞxZÅwd I xgËdwbËdk RwtMw, gwxr†Ëlw eÖkËdw„ Sr gÙxÄk owËa ewlöw xbËt gwo KkËZ pt„
ÌMweygwM KËlwdyk ohwexZ ÌowËpl gËld, GLwËd xpëbÖ, iÖoxli, LÙýUwdop xgxhdí oóeÞbwËtk eÞwt 7m’ ÌlwK 80xU KËq awËK„ eÞwt 150 ÌlwËKk ÌKwd PwKxk ÌdB„
MYKU×ly KËlwdyk ohwexZ gËld, 15m’ exkgwËkk eÞwt 10 pwRwk ÌlwK G KËlwdyËZ awËK„ 7m’ exkgwËkk Rdø xdxbêÄ gwow AwËQ gwKykw LÖg KÄ KËk GLwËd awËK„ 5m’ ÌlwK xgxhdí þÿwËd KwR KËk gwKykw ogwB ÌgKwk„ xikdxRlöw KËlwdyk ohwexZ Ad bwo gËld, AwiwËbk KËlwdyËZ 560xU exkgwËk eÞwt 5 pwRwk 5m’ ÌlwK gwo KËk„ G RdovLøwk Rdø iw¢ 600xU Kq AwËQ„ Ìgxm ovLøK ÌlwK ÌgKwk„ xPxKuowk ÌKwd oÖgøgþÿw ÌdB„ xdiêl gËld, XwKwk 27xU KËlwdyk ÌKwdxUËZI xgcgw hwZw, gtÆ hwZw, xhxRGf KwWê, eÞxZgìcy hwZw, ÌKwd xKQ× ÌbItw pt dw„ okKwk AwiwËbk AxcKwËkk xbËK oÖbÙxÄ xbËl Awikw oìæwd-oìçxZ xdËt Ìg^ËP awKËZ ewxk„
ÌklIËt ovþÿwed xghwËMk eÛcwd (xWxeI) AwmÛwf ÌpwËod gËld, PlxZ gQËk 7275 Rd oÖBewk xdËtwËMk Rdø ovþÿwed iìèYwlËt AwËgbd Kkw pËtxQl, ÌoLwd ÌaËK 248 Rd ÌlwKxdËtwËMk AdÖËiwbd xbËtËQ„ GLwËd i™ÖxkKÚZ eËbk ovLøw 9448 Rd„ lwl gËld, AwiwËbk PwKxk†Ëlw pwZQwrw pËt jwËâQ„ AaP Awikw Gog KwËRB bq„ AdøxbËK owiwxRK eÞxZgìcKZw, xmqwMZ ÌjwMøZw I bqZw ARêËd gwcweÞw® pxâQ„ MZ 18 iwPê 2010 P›MÞwi eÖxlm oÖewËkk Kwjêwlt I þñwþÿø xghwM AxfËo oÖBewk eËb ApxkRdËbk ÌdItw pËtËQ„ RÖdiwËo xoËlËUk xoxhl owRêd AxfËo oÖBewk eËb 20 RËdk xdËtwËMk xgšx® eÞbwd KËk„ ÌoLwËd 90 Rd pxkRËdk AwËgbËd 33 Rd eÞwaxiKhwËg xdgêwxPZ pËlI 2 Rd iw¢ xdËtwM ÌeËtËQ„
xeËkwReÖk xoxhl owRêd AxfËo 4 Rd xdËtwËMk Kaw awKËlI xdËtËQ 1 Rd„ Awk XwKw ÌixWËKl KËlËR ÌZw xdËtwM gìcB kËtËQ„
|
.................................. | kfZwxd AwËtk lqøiw¢w eÔkËY gøaê okKwk
dyUItøwk, IËhd I ewËU hk KËk dtw lqøiw¢w xdcêwkY€ Møwo I xgbÖøu okgkwp xdxúPZ dw pËl ARêd KxVd pËg : gøgowtyËbk AxhiZ
| € pwxib okKwk€
| | okKwk xgMZ AaêgQËk kfZwxd AwËtk lqøiw¢w eÔkËY gøaê pËlI eÛxZgwËkk iËZw G gQkI dyUItøwk, IËhd MwËiêËëUo Ggv ewU-ewURwZ eËYøk Dek xdhêk KËk PlxZ Aaê gQËkk (2010-11) kfZwxd AwËtk lqøiw¢w 1 pwRwk 850 ÌKwxU Wlwk xdcêwkY KËkËQ„ dyUItøwk LwËZ 10 mZwvm eÛgÙx¦ gw 713 ÌKwxU 16 lwL 20 pwRwk Wlwk, IËhd MwËiêëUo LwËZ 10 mZwvm eÛgÙx¦ gw 661 ÌKwxU 47 lwL 70 pwRwk Wlwk Ggv ewU I ewURwZ eYø LwËZ 41.55 mZwvm eÛgÙx¦ gw 111 ÌKwxU 50 lwL 38 pwRwk Wlwk Awt xdcêwkY Kkw pËtËQ„ MZ gQËkk lqøiw¢wk 8 mZwvm ARêd KkËZ dw ewkËl PlxZ AaêgQËkk lqøiw¢w MZgQËkk ÌPËt 14.16 mZwvm Ìgxm ckw pËtËQ„ kfZwxdKwkK I xgËmnškw glËQd, ÌbËm xgbøiwd Ròwlwxd I AgKwVwËiw oioøwk iËcø kfZwxdk GB lqøiw¢w KZLwxd AxRêZ pËg Zw xdËt ovmt kËtËQ„ lqøiw¢w ARêd KkËZ pËl okKwkËK Ròwlwxd I xgbÖøu oioøwk oiwcwËdk ewmwewxm dZÖd gwRwk L^ÖRËZ pËg„ xPkwPxkZ xdtËik gøZøt NUwËZ ewËkxd GB exkgZêËdk okKwk„ eÛxZgwËkk iËZwB GgwkI AaêgQk ÂkØk bÖ’iwo eËk GËo gwxYRø iìèYwlt kfZwxdk lqøiw¢w xdcêwkY KkËlw„ PlxZ AaêgQËk Ìgxm AwËtk lqøiw¢w ckw pËtËQ xdU ÌewmwK LwZ ÌaËK„ GB LwZ ÌaËK 713 ÌKwxU 16 lwL 20 pwRwk Wlwk Awt pËg gËl Awmw Kkw pËtËQ„ GgwkB eÛai kfZwxd eYø xpËoËg jÖ£ß pËtËQ RwpwR xmùeËK„ GB LwËZ 3 ÌKwxU 60 lwL WlwËkk kfZwxd AwËtk lqøiw¢w xdcêwkY Kkw pËtËQ„ okKwk Ìbr gQËkI xgbÖøu I Ròwlwdy ovKU xdkod KkËZ ewËkxd„ GLËdw ÌbËmk xmùe†Ëlw xgËmn KËk kfZwxdiÖLy xmùe xWËRl PwxlZ ÌRdwËkUk xbËt DuewbdËK cËk kwLwk ÌPÄw KËkËQ„ xgbÖøËZk KwkËY xdcêwxkZ oiËt KwkLwdw†Ëlw ZwËbk DuewxbZ eYø Ì¢ßZwËK xbËZ ewkËg xKdw Zw xdËt GLd G LwËZk iwxlKkw bÖ:xPìæwk iËcø kËtËQd„ MøwËok KwkËY AËdK WwBv føwƒxkk Duewbd Kwjê¢ßi gøwpZ pËâQ„ GËZ KËk kfZwxdk lyWUwBi cËk kwLw KxVd pËt eËrËQ„ GidxK Møwo ovKËUk KwkËY Duewbd gøtI gÙx¦ ewËâQ„
AËdK gQk ek GgwkB dZÖd kfZwxd dyxZËZ ewU LwZËK Ìgm †kØZò Ìbtw pËtËQ„ PlxZ AaêgQËk 41.55 mZwvm eÛgÙx¦ cËk ewU I ewURwZ eËYøk kfZwxd AwËtk lqøiw¢w ckw pËtËQ 111 ÌKwxU 53 lwL 80 pwRwk Wlwk„ MZ 2009-10 AaêgQËk ewU I ewURwZ eYø k®wxd KËk gwvlwËbm Awt KËk 73 ÌKwxU 64 lwL 40 pwRwk Wlwk„ lqøiw¢wk ÌPËt 68 mZwvËmkI Ìgxm eÛgÙx¦ AxRêZ pt ÌMËlw AaêgQk„ MZ KËtK gQk cËk ewU kfZwxdËZ BxZgwPK eÞgÙx¦ ÌbLw jwËâQ„ ewUKl†ËlwËZ Kw^PwiwËlk ejêw® okgkwp xdxúPZ Kkwk Rdø okKwk Kw^PwewU kfZwxd xdtìèY KËkxQl MZgQk„ fËl okKwxk-ÌgokKwxk ewUKl†Ëlw lwËhk iÖL ÌbËLËQ„ KÙnKkwI ewËUk hwËlw bwi ÌeËtËQ„ ZËg fxrtwkw AwËkw Ìgxm iÖdwfwt ewU xgx¢ß KËkËQ Kl†ËlwËZ„ G gQk gwvlwËbËmk xgšwdykw ewËUk Rdôkpoø DbzNwUd Kkwt xgmðRÖËr ewËUk Pwxpbwt dZÖd iw¢w ÌjwM pgwk Awmw ÑZxk pËtËQ„ Ìoog xgËgPdwt okKwk G gQk ewU kfZwxdk lqøiw¢w gÙx¦ KËkËQ„
DËlöLø, MZ 2000-’01 AaêgQk ÌaËK 2005-’06 AaêgQk ejêìæ kfZwxd AwËtk lqøiw¢w AxRêZ pËtxQl„ lqøiw¢wk Z×ldwt 2000-’01 oiËt 15 ÌKwxU iwxKêd Wlwk, 2001-’02 oiËt 3 ÌKwxU Wlwk, 2002-’03 oiËt 15 ÌKwxU Wlwk, 2003-’04 oiËt 16 ÌKwxU Wlwk, 2004-’05 oiËt 10 ÌKwxU Wlwk Ggv 2005-’06 oiËt 37 ÌKwxU Wlwk Ìgxm Awt pt„ xKìç 2006-’07 oiËt 33 ÌKwxU Wlwk, 2007-’08 oiËt 39 ÌKwxU Wlwk, 2008-’09 oiËt 73 ÌKwxU 32 lwL Wlwk, 2009-10 oiËt lqøiw¢wt 8 mZwvm NwUxZ ÌaËK jwt„ ÌgokKwky MËgnYw eÛxZÅwd ÌoëUwk fk exlxo WwtwlËMk xdgêwpy exkPwlK AcøweK W. ÌiwþæwxfRÖk kpiwd gËld, ÑZky ÌewmwK LwËZk Rdø xZdxU xgnËtk Iek †kØZò xbËZ pËg„ Awk Zw pËlw xgbÖøu, Møwo, gëbk oioøwk oiwcwËd okKwkËK AxcK ÌRwk xbËZ pËg„ x§ZytZ: mÛxiKËbk Duewbd oqiZw gwrwËZ pËg„ ogêËmn pËâQ eÛPxlZ MìæËgøk gwBËk Rwewd, Z×kÆ, BDËkwËek gwRwËk eÛËgËmk DËbøwM xdËZ pËg„ Zwk iËZ, kfZwxd gwrwËZ pËl dZÖd gwRwk LÖ^ËR Ìgk KkËZ pËg„
gwvlwËbm xdUItøwk G« G…ËewUêwoê AøwËowxoËtmËdk (xgËKGiBG) op-ohwexZ Ìiwpwóib pwËZi gËld, Møwo xgbÖøËZk gZêiwd Ìj ovKU PlËQ Zwk oiwcwd dw pËl lqøiw¢w ARêd KxVd pËg„ ÂcÖiw¢ Møwo oioøwk oiwcwd Kkw ÌMËlB lqøiw¢wk ÌPËtI Ìgxm Awt Kkw oºg pËg„ KwkY eÛPÖk exkiwËY AWêwk AwoËQ„ G†ËlwËK AwiwËbk cËk kwLwËZ pËg„ oit iËZw xmeËiëU xbËZ pËg„ Awk gwxYRøiìèy fwkØK Lwd gËld, xgmñ AaêÐdxZK iëbwk eÛhwg ÌKËU jwItwt DdíZ Ìbm†ËlwËZ AwiwËbk kfZwxd gwrËg gËl Awmw KkxQ„ ÌbËmk eÛcwd eÛcwd LwËZk kfZwxdKwkKkwI G xgnËt AwiwËbk Awmðþæ KkËQd„ MZ AaêgQËkk ÌmËnk PwkiwËo kfZwxd eÛgÙx¦ hwËlw pËtËQ„ Awikw Awmw KkxQ G cwkw AgøwpZ awKËg„
|
.................................. | byNê bÖB iwo kpoøRdKhwËg lÖxKËt kwLwk ek AgËmËn ÌMwlwi iZêÖRwËK kwRmwpyk AwbwlËZ pwxRk Kkw pt
| kwRmwpy Axfo
| | AwUK Kkwk byNê bÖB iwo kpoøRdKhwËg lÖxKËt kwLwk ek AgËmËn Bolwiy Qw¢xmxgËkk ÌKëbÛyt oiwR KløwY I owvÆÚxZK oóewbK ÌMwlwi iZêÖRwËK MZ 30 AwMýU kwRmwpyk AwbwlËZ pwxRk Kkw pt„ GB oËŠ kwRmwpy dMkyk kwRewrw awdwk GKxU iwilwt eÖxlm ZwËK GKxbËdk xkiwË« Ìdt„
MZ 29 AwMýU iZêÖRwËK kwRmwpy GËd kwRewrw awdwt pþæwìæk Kkw pt„ 30 AwMýU ZwËK xoGiGi AwbwlËZ pwxRk KËk xkiwË«k AwËgbd Rwdwt kwRewrw awdwk Zbìæ KiêKZêw„ iøwxRËýUÝU xRtwDk kpiwd GKxbËdk xkiw« i™Ök KËkd„
DËlöLø, MZ 2 RÖlwB kwRcwdyk cwdix« ÌaËK ÌMwlwi iZêÖRwËK AwBd eÛËtwMKwky ovþÿwk oboøkw xgdw ItwËkËëU AwUK KËk„ ZwËK ÌKwawt kwLw pËtËQ, AwbwlËZ ÌKd pwxRk Kkw pËâQ dw, xZxd RyxgZ dw iÙZ Gid dwdw eÞËmík cÔiÛRwËl DuKŸwk iËcø KwËU Zwk þñRdËbk GB byNê oit xeZw-iwZw owvgwxbK oËóild KËk eÖË¢k oìcwd ÌPËt eÖxlËmk KwËQ AwKÖl AwËgbd Rwdwd„ xKìç ZwËZI owrw dw ÌeËt ÌMwlwi iZêÖRwk oìcwd ÌPËt pwBËKwËUê xexUmd Kkw pt„ pwBËKwUê G xgnËt 21 RÖlwB ovxmöÄËbk eÞxZ xdËbêm Rwxk KËkd„
GxbËK ÌMwlwi iZêÖRwËK ÌMÛfZwk oóexKêZ GKxU hwnø xbËtËQ eÖxlm„ GËZ glw pt, Ìkwggwk dMkyk kwRmwpy dMkyk lqôyeÖk eøwkw ÌixWËKËlk owiËd ÌaËK køwËgk GKxU Upl bl ZwËK ÌMÛfZwk KËk„ Zwk xgkØ˦ ÌbËm dwmKZwk PwlwËdwk exkKùedwk AxhËjwM Awdw pËtËQ„ GQwrwI XwKwk ÌiwpwóibeÖk awdwt GKwxcK iwilw kËtËQ„
køwg kwRmwpy Rwdwt, exg¢ iwËp kijwd DelËq xgËmn xdkwe£wk bwxtZò ewldKwËl ÌklIËt KËlwdy KøwËóek GKxU AewËkmd bl mpËkk gwBewo orK GlwKwt Upl xWDxU KkxQl„ G oit gwBewo orK pËZ kwRewrw awdwk xbËK Awowk eËa eøwkw ÌixWËKl ÌkwËW AgxþÿZ xdDkd eöwo ÌKwxPv ÌoëUwËkk eÔgê ewËmðê bÖB gøx£ßËK køwËgk Upl Mwxr ÌbËL pVwu Ìb#Ër ewxlËt ÌjËZ ÌbLw jwt„ G oit ZwËbk MxZxgxc oËëbpRdK pItwt køwg Upl bl ZwËbk xeQÖ Ìdt Ggv GK ejêwËt GKRdËK AwUK KËk„ AekRd ewxlËt ÌjËZ oqi pt„ ekgZêyËZ oËëbphwRd AwUK gøx£ßËK KøwËóe GËd xgþæwxkZ xRšwowgwb KkËl GK ejêwËt Ìo xdËRËK gwvlwËbm Bolwiy Qw¢ xmxgËkk ÌKëbÛyt KxixUk oiwR KløwY I owvÆÚxZK oóewbK ÌMwlwi iZêÖRw gËl exkPt Ìbt„ eËk ZwËK kwRmwpy kwRewrw awdwt oìcøwt pþæwìæk Kkw pt„
|
.................................. | Axgl˹ ÌgwkKw ov¢ßwìæ exke¢ eÞZøwpwk KkËZ pËg : Qw¢xmxgk
|
| | gwvlwËbm Bolwiy Qw¢xmxgËkk ÌKëbÛyt ohwexZ W. iÖpwóib ÌkRwDl Kxki I ÌoË¢ßUwxk ÌRdwËkl Ww. Ìiw. fLkØx¥d iwxdK MZ 25 AwMýU eÙxagyk x§Zyt gÙp£i iÖoxli Ìbm gwvlwËbËmk xmqw iìèYwlt oxPg KZêÚK þñwqxkZ ‘ÌKwd xmqw eÛxZÅwËd Qw¢yËbk ÌgwkKw gw ciêyt ÌewmwK ekËZ gwcø Kkw jwËg dw’ exke¢ Rwxkk ZygÛ xdëbw I Zw eÛZøwpwËkk bwxg RwxdËt GK Ìj#a xggÙxZ eÞbwd KËkËQd„ xggÙxZËZ ÌdZÙgÙëb gËld, GB exke¢ oóeÔYê KÖkAwd-oÖdíwp Awbmê exkeìÿy„ GËbËmk ciêeÛwY iwdÖn okKwËkk G ckËdk xo¦wËìæ qÖ³„ Ìj oiËt BhxUxRv, cnêY, AÐdxZK oóeËKêk KwkËY eÛxZxbd RdôbwZw xKQÖ iw KZêÚK Zwk oìæwdËK xdiêihwËg LÖd KkËQ Gid Lgk jLd ex¢Kwk ewZw DùUwËl Awikw ÌbLËZ ewxâQ Gid GKxU oiËt GËbËmk ciêeÛwY, xPìæwmyl iwdÖn jLd ciêyt AwPwk-AwPkËY Ahøþæ pItw gøZyZ GB ckËdk AÐdxZK KwR ÌaËK g^wPw oºg dt glËQ ÌZixd GKxU oiËt okKwk GËbËmk Bolwi I Bolwiy AwËëbwlËdk xgkØ˦ Agþÿwd xdËtËQ„ Zwk gr eÛiwY iÖoliwd dwkyËbk ciêyt AxcKwk xpRwg gw ebêw Kkwk xgkØ˦ exke¢ Rwxk„ Awikw Axgl˹ okKwËkk GB ckËdk gwrwgwxr gìc KËk exke¢ eÛZøwpwk eÔgêK RdMËYk KwËQ qiw PwItwk Rdø Awpµwd RwdwB Ggv owËa owËa GËbËmk BolwixeÛt Qw¢RdZwËK oKl ÌhbwËhb hÖËl xMËt HKøg¦hwËg okKwËkk oKl Bolwi xgËkwcy ZuekZwk xgkØ˦ ÌowâPwk pItwk Rdø AdÖËkwc RwdwB„
|
.................................. | GKxU MÞØe BLItwdÖl iÖoxliydËK ÌjhwËg xPx¢Z KËk Zw oZø dt : W. iÖpwóib Awl gwkwxb
|
| | W. iÖpwóib Awl gwkwxb gËlËQd, Awxi Rwxd GKxU MÞØe iÖoxli gÛwbwkÉWËK (BLItwdÖl iÖoxliyd) Ìj hwËg xPx¢Z KËk Zw eÞKÚZ oZø dt„ G ÌbËmk kwÄÛ qiZwt jwkw AwËQd Ggv xQËld, Zwkw gÛwbwkÉWËK exúPiw xgËmðk KwËQ DMÞ Ìi#lgwby xpËoËg xPx¢Z KËkËQ„ exúPiwËbk Zwkw gËlËQ ÌZwikw ÌbL? jxb AwiwËbk xgRty pËZ owpwjø dw KËkw„ xgKùe xpËoËg jwkw AwoËg Zwkw LÖg Lwkwe„ iwdgZwk bÖmid DMÞ Ìi#lgwby„ G AeeÞPwËkk KwkY exúPiw xgËmðk oiaêd ZwËbk eËq kwLw Ñg Adø xKQÖ dt„
W. iÖpwóib Awl gwkwxb AwìæRêwxZK LøwxZoóedí gøx£ßZò„ xZxd RwxZovËNk Ip:gupc:krpcn A:roke EpguiÖ AigpeÖ (IAEA) owËgK xWËkƒk ÌRdwËkl„ 2005 owËl Awl gwkwxb Ggv BëUwkdøwmdwl GUxiK GdwxRê GËRxëo Ìj#ahwËg mwxìæk Rdø ÌdwËgl eÖkÆwk lwh KËkËQd„ AwËixkKwk xdDBtKê xgmðxgbøwlt ÌaËK AwìæRêwxZK AwBËdk Iek WƒËkU xWxMÞ ARêdKky Awl gwkwxbk Rdô ximËkk KwtËkw„ Zwk gwgw eÞLøwZ AwBdRygy Ìiwþæfw Awl gwkwxb xQËld ximk gwk GËowxoËtmËdk ÌeÛxoËWëU„ xmqwRygd ÌmËn ximk okKwËkk ekkwÄÛ iìèYwlËt KÔUdyxZK xpËoËg KiêRygd ÂkØ KËkd W. iÖpwóib Awl gwkwxb„ xZxd oóeÞxZ ximËk xfËk GËoËQd Ggv MYZwxìèK gøgþÿwk ovÆwËkk Rdø KwR KkËQd„ AwMwiy 2011 owËlk xdgêwPËd xZxd ÌoËbËmk ÌeÛxoËWëU eËb xdgêwPËd eÞxZ§xë§Zw KkËgd„ gYêwXø KiêRygËdk AxcKwky G gøx£ßZò MZ 27 AwMýU bøw KxiDxdxU WU KËik owËa GK owqwuKwk xbËtËQd„ G †kØZòeÔYê owqwuKwkxU ow®wxpK Ìowdwk gwvlwk oóiwdyZ ewVKËbk Rdø AdÖgwb KËkËQd- pwkØd BgËd mwpwbwZ„
bøw KxiDxdxU WUKi : Awikw AËdK xbd ek ximËkk DdítËdk Rdø ovÆwk Aexkpwjê, Gid Kaw Âdlwi„ ZwB eÞai eÞmí AwËkw MYZìèwtd I iÖ£ß xdgêwPd xdËt KkxQ„ Awexd xK iËd KËkd Awkg xgËmð LÖg xmMxMkB exkgZêd AwoËg? dw xK Awedwk G Delx¦k gwþægwtd KËtK bmËKk byNê eÞZyqwk xgnt„
W. iÖpwóib Awl gwkwxb : Awxi iËd Kxk dw ÌKwd Ìbm GLdB eÛþçZ dt„ RdMY ZwËbk Ìi#xlK AxcKwk DeËhwM KkËZ eÛþçZ„ Zwkw iZ eÛKwËmk þñwcydZw, ciêyt þñwcydZw, xdhêËt xdËRËbk AxcKwËkk Kaw glwk exkËgm Pwt„ RdMY gÖSËZ ewËk MYZìèpyd oiwRgøgþÿwt Zwkw RygdôÙZhwËg gogwo KkËQ„ Awexd ÌbLËQd, oÖëbk MYZìèwxZK exkËgm xgkwR KkËQ AwxfÝKw, Nwdw, gZËowtwdwt„ AwiwËbk ÌbËmk RdMYI MYZËìèk Rdø eÛþçZ„ xKìç oioøw pËlw, kwÄÛ exkPwlwdw jwkw KkËQ Zwkw xgntxUËK xKhwËg ÌbLËQ„ MYZìè dw awKwt kwÄÛ GK RwtMwt b^wxrËt AwËQ„ ximËkk mZKkw 40 Rd dwMxkK ÑbxdK 1 WlwËkk dyËP Awt KËk„ RdovLøwk mZKkw 30 Rd GLËdw xmqwk AwËlw gxéZ, AxmxqZ„ ÌbËmk Agþÿw AgdxZk xbËK jwËâQ„ Awikw gøaê kwËÄÛk ZwxlKwhÖ£ß pËZ jwxâQ„
KLd RdMY ZwËbk okKwk §wkw xdtxìèZ pËg„ dw DMÞeìÿyËbk §wkw GUw ÌKwd eÞmí dt„ gZêiwd exkxþÿxZ oÖþeÄhwËg G gwZêw xbËâQ, Awkg xgËmðk ovÆwËkk G xgntxUËK AgËplw Kkwk ÌKwd Dewt ÌdB„ G exkgZêd GK gQk eËkI AwoËZ ewËk, e^wP eËkI pËZ ewËk„ ÌUÛd ÌýUmd ZøwM KËk BËZwiËcø PlËZ ÂkØ KËkËQ„ Bpw NUËgB„ Awxi iËd Kxk Awkg xgËmðk mZKkw 90 Rd iwdÖn xgËmn KËk bxkbÛ I ÌhwUwxcKwk gxéZkw kwRÐdxZK AaêÐdxZK exkgZêËdk eËq„ GLd eÛmí GKUwB G exkgZêd Awdwk Rdø xK KkËZ pËg? GKxU ht AwiwËbk G KwR ÌaËK GZxbd xgkZ ÌkËLËQ„ Awxi RdMYËK glxQ G ht-Wk KwxUËt AwiwËbkËK oxóixlZhwËg KwR KkËZ pËg„ jxb Awikw Zw ewxk, ZwpËl LÖg xmMxMkB KwvxLZ lqø ARêd KkËZ ewkËgw„
bøw KxiDxdxU WUKi : Awexd GKRd Ìdwgl xgRty xpËoËg xhËtdwËZ oóiwdRdK I Awkwi AwËtËm Rygdjwed KkËZ ewkËZd„ xKìç Zw dw KËk ÌKd G eËa ew gwrwËld?
W. iÖpwóib Awl gwkwxb : Awiwk exkgwkI AwiwËK Gid eÛmí KËkËQ„ Awxi Ip:gupc:krpcn A:roke EpguiÖ AigpeÖ (IAEA) Gk KiêRygd Ìmn Kkwk ek AËdËKB Awiwk KwËQ GËoËQd KwËRk eÞþæwg xdËt„ xKìç Awxi ÌbLlwi ximËkk Agþÿw xbdxbd LwkwËek xbËK jwËâQ„ AwcÖxdK I Dbwk kwÄÛ xpËoËg AZyËZ ximËkk Ìj Agþÿwd xQl Zw pwxkËt jwËâQ„ Awkg xgmð pwkwËâQ Zwk AwËlwxKZ AZyZ HxZpø„ AwiwËbk ÌbËmk AËdK GlwKw oxZø oxZø xexQËt erËQ„ G Agþÿw eÛZøq KËk Awxi xgËgËKk Zwrdw AdÖhg Kklwi„ xdËRËK xdËR eÛmí Kklwi G Agþÿwk exkgZêËdk Rdø Awiwk xK xKQÖB Kkwk ÌdB? Awkg xgËmðk Gid Agþÿw Awedwk pÕbtËKI xdúPtB dwrw xbËâQ„ Awkg xgËmðk G KÄ bÔk Kkwk Rdø KwDËK dw KwDËK ÌZw GxMËt AwoËZ pËg„ ÌKD GKRd ewxdËZ ewak QÖ^Ër iwkËlB dw ewxdËZ Kóed oÙxÄ pËg„
Awxi xPìæw Kklwi Awxi mwxìæËZ ÌdwËgl xgRty„ ÌdwËgl eÞwBR ÂcÖ GKxU ÌiËWl dt„ GUw GKxU bwxtZò„ Awxi Awiwk Rygd xbËt pËlI G bwxtZò ewld KkËZ PwB„
bøw KxiDxdxU WUKi : ofl pËl Awexd pËgd ximËkk ekgZyê ÌeÞxoËWëU„ ZLd Awexd ogwk AwËM xK KkËgd Ggv ÌKd?
W. iÖpwóib Awl gwkwxb : Awxi ogê eÛai xmqw ÌqË¢ ovÆwËkk ebËqe xdËgw, Gkek þñwþÿø I Adøwdø Ìi#xlK eÛËtwRdyt xgnt Ìjid, Kiê ovþÿwd oÙxÄËK †kØZò xbËgw„ ZËg AgmøB ogwk AwËM xmqw„ KwkY Awikw ximkËK GKxU AwcÖxdK I Dbwk ÌbËm exkYZ KkËZ PwB„ xmqw Qwrw Awikw Pliwd xgËmðk owËa Zwl xixlËt PlËZ ewkËgw dw„ AwiwËbk eÛËtwRd eÛjÖx£ß„ AwiwËbk eÞËtwRd Ddítd„ ogwk owËa xiËl Plwk Rdø owgêRdyd iÔløËgwc†Ëlw DdôÖ£ß KkËZ pËg„ owiwxRK ovpxZ Ggv xgËhbËK opø Kkwk mx£ß ARêd KkËZ pËg„ ZËgB MËr DVËg GKZw„ xmqw AwiwËbkËK ÌbLwk Ggv gÖSwk qiZw xbËg„ AwiwËbk oÖëbk RygËdk Rdø jw xKQÖ eÛËtwRd xmqwB AwiwËbkËK Zw LÖ^ËR ÌeËZ owpwjø KkËg„
bøw KxiDxdxU WUKi : ximk jxb exkgZêËdk Rdø xdËRËK DdôÖ£ß KËk, ZwpËl G AéËl Gk xK ckËdk eÞhwg erËg ?
W. iÖpwóib Awl gwkwxb : BxZgwPK Ggv gr ckËkk eÛhwg erËg„ ximËkk Ddítd G AélËK eÞhwxgZ KËk„ GLwËd 8 ÌKwxU ÌlwËKk gogwo„ G KwkËYB GLwËd ovÆwËkk eËq pËZ Ìj RdiZ ÑZxk pËg, Zw ximk ÌaËK ÌMwUw Awkg xgËmð QxrËt erËg„ Gk AwNwËZ Awkg xgËmðk ÌKwd ÌKwd kwRZò L¡ L¡ pËt jwËg„ KwkY Zwkw ÌbLËZ ewËg ZwËbk xdËRk ÌbËmk Rdø xK hwl„
bøw KxiDxdxU WUKi : Awikw Rwxd iÖoxli gÛwbwkÉW (BLItwdÖl iÖoxliyd) mkytw xhx£K GKxU oÖdíy Bolwiy kwÄÛ KwËtËik Rdø AwËëbwld KkËQ„ ZwËbkËK owËa xdËt xKhwËg MYZwxìèK ovÆwk KkËgd„ exúPiw xgmð xgntxUËK xKhwËg xdËg?
W. iÖpwóib Awl gwkwxb: GK Kaw oZø iÖoxli gÛwbwkÉW cËiêk gøwewËk kqYmyl GKxU kwRÐdxZK bl„ ZËg ximËk Gk Rdoiaêd gøweK„ GxUB GKiw¢ BxZgwPK xgËkwcy bl„ iÖoxli gÛwbwkÉW ewlêwËiËëU mZKkw 20 hwM RdMËYk eÞxZxdxcZò KkËQ„ ZwËbk RdKløwYiÔlK AËdK owiwxRK KiêoÔPy kËtËQ„ jwËZ oiwËRk iwdÖn DeKÙZ pËâQ„
Zwkw oìèwËok ea MÞpY KËk ZwËbk 40 ÌaËK 50 gQËkk ARêd dÄ KkËg dw„ Zwkw AwiwËK gÖSwËZ ÌeËkËQ Ìj, ciêkwÄÛ dt, ximËkk ovxgcwËdk AcyËd ÌaËKB Zwkw GKxU Bolwiy iÔløËgwc xhx£K RdKløwYiÔlK kwÄÛ eÞxZÅwk Rdø ovMÞwi KkËQ„ AwxiI ZwËbk gÖxSËtxQ, ciêgYê xdxgêËmËn ximËkk oKl dwMxkËKk Ìi#xlK AxcKwk xdxúPZ KkËZ pËg„ Awxi Rwxd, GKxU MÛØe ZwËbkËK ÌjhwËg xPx¢Z KËk Zw eÛKÚZ oZø dt„ Zwkw iwdg oiwËRk gwBËkk ÌKwd qxZKk Ryg dt„ Awxi Rwxd G ÌbËmk kwÄÛ qiZwt jwkw AwËod Ggv AZyËZ xQËld, Zwkw iÖoxli gÛwbwkÉWËK exúPiw xgËmðk KwËQ DMÞ Ìi#lgwby xpËoËg xPx¢Z KËkËQ„ exúPiwËbk Zwkw gËlËQ ÌZwikw ÌbL? jxb AwiwËbk xgRty pËZ owpwjø dw KËkw xgKùe xpËoËg jwkw AwoËg Zwkw LÖg Lwkwe„ iwdgZwk bÖmid DMÞ Ìi#lgwby„ G AeeÛPwËkk KwkY exúPiw xgËmðk oiaêd ZwËbk eËq kwLw Ñg Adø xKQÖ dt„
GKaw oZø Dbwkeìÿy xpËoËg exkxPZ kwRÐdxZK bl†Ëlw ximËkk exkgZêËd ÌKwd hÔxiKw kwLËZ ewËkxd„ AekxbËK iÖoxli gÛwbwkÉËWk Kwjê¢ßi mpk ÌKxëbÛK„ xKìç ZwkwI Awiwk iËZw ÌMwUw ximËk GKUw exkgZêd AwdËZ Pwt„ ZwpËl Awxi ÌKd ZwËbkËK owËa xdËgw dw, ZwËbk Ggv Awiwk lqø GK I Axhdí„ Zwkw AgmøB G lqø ARêËdk Rdø eÛþçZ„ Awikw Ggv gÛwbwk ÉËWk ÌKwtwxlmËdk lqø ovÆwk„ AwiwËbk lqø Gid GKxU ovxgcwd jw eÛËZøËKk owgêRdyd iÔløËgwc Ggv Ìi#xlK þñwcydZw kqwk xdúPtZw xbËg„
|
.................................. | okKwk Ciwd AwxKbw I Bolwi xdËt xQxdxixd ÌLlËQ
ÌgwkKw xdxn˦k eÛxZgwb AgøwpZ
| Ìowdwk gwvlw xkËewUê
| | ÌgwkKwk xgkØ˦ xmqw iìèYwlËtk exke¢ Rwxkk ZygÛ xdëbw I eÛxZgwb RwdwËdw AgøwpZ kËtËQ„ MZ Ìkwggwk xgxhdí AwËlwPdw ohw I xggÙxZk iwcøËi ÌbËmk AwËli oiwR I kwRÐdxZK ÌdZÚgÙëb G exke¢ËK Awlöwpk ÉKÖËik xgkØ˦ eÛKwmø PøwËl™ xpËoËg iìægø KËkËQd„ Zwkw Axgl˹ G exke¢ eÛZøwpwk Kkwk Awpµwd RwxdËtËQd„ Adøawt kwReËa AwËëbwlËd dwiwk ÌNwnYw xbËtËQd„
ÌLlwfZ iRxlo: ÌLlwfZ iRxlËok Awiyk iwIlwdw Ìiwpwóib BopwK gËlËQd, ÌgwkKwk xgkØ˦ xmqw iìèYwlËtk exke¢ Awlöwpk ÉKÖËik xgkØ˦ eÛKwmø PøwËl™„ eÞËZøK dk-dwkyk Rdø ebêw Kkw fkËR AwBd„ Awk G fkR ewlËdk Rdø ÌiËtkw ÌgwkKw gw xpjwg exkcwd KkËg„ ÌgwkKwk xgcwËdk xgkØ˦ okKwËkk exke¢ dwky-eÖkØn xdxgêËmËn oKl iÖoliwdËbk pÕbËt AwNwZ xbËtËQ„ AdøxbËKi ÌbËmk iÖoliwdËbk iËcø xg¸wxìæ oÙxÄk lËqø okKwk GKmZ UwKw xfZkwk pwk xdcêwkY KËkËQ„ okKwk iÖoliwdËbk Ciwd AwxKbw I Bolwi xdËt xQxdxixd ÌLlw ÂkØ KËkËQ„ AdxZxgl˹ ÌgwkKw I xfZkwk gøwewËk okKwËkk xo¦wìæ eÞZøwpwk KkËZ pËg„ HxZpwxoK gbk xbgo DelËq ÌLlwfZ iRxlo XwKw ipwdMkyk AwËlwPdw I BfZwk iwpxfËl eÛcwd AxZxak g£ßËgø xZxd GKaw gËld„
MZ mxdgwk xgRt dMkþÿ Awl pwxgg KxiDxdxU ÌoëUwËk ipwdMk ohwexZ iwIlwdw Ìdwiwd iwjpwkyk ohwexZËZò AdÖxÅZ D£ß AdÖÅwËd AdøwËdøk iËcø g£ßgø kwËLd ovMVËdk ipwoxPg AcøweK Awpib Aw²Öl KwËbk, owvMVxdK oóewbK GWËhwËKU RwpwŠyk ÌpwowBd, AcøweK Gi ÌK Rwiwd, iÖpwóib iÖdZwxok Awly, ÌmL ÌMwlwi AwoMk, AcøweK iÖpwóib AwgbÖl Rxll, AwlpwRò xitw iÖpwóib BDdÖo, GWËhwËKU xiRwdÖk kpiwd, AcøweK iwIlwdw AwxRRÖl pK, AcøweK iwIlwdw LëbKwk owBfÖx¥d Awpib, Awiyk Awly pwIlwbwk eÛiÖL„
iwIlwdw Ìiwpwóib BopwK AwËkw gËld, iËd pËâQ okKwk ÌKwd AÂh mx£ßk BxŠËZ Bolwi I iÖoliwdËbk xgkØ˦ DËVeËr ÌlËMËQ„ Gk exkYwi KLËdwB Âh pËg dw„
eÛËMÛxoh ewxUê : gwvlwËbm eÛËMÛxoh ewxUêk ipwoxPg Ìiwpwóib Ìdwiwd gËlËQd, oóeÞxZ ÌgwkKw gw xpRwg gwcøZwiÔlK dt gËl Ìj AwbËm Rwxk pËtËQ Zw oxVK ptxd„ xZxd gËld, GKRd xpRwg gw ÌgwkKw exkxpZw ixplwËK ÌbLËl ÌjËKwËdw xKËmwk, ZkØY Aagw ÌjËKwËdw oóeÞbwËtk iwdÖn omÛ¦xPË£ xgdiÛhwËg oóiwd eÛbmêd KËk„ Awk ÌKwËdw ÌgwkKw gw xpRwgxgpyd ixplw, ZkØYy, xKËmwky jxb kwþæwNwËU PlwPl KËk ÌjËKwËdw xKËmwk, ZkØY GidxK Pxk¢pyd BhËUxRv gw D£ø£ß KkËg GUwB þñwhwxgK I iwdÖËnk þñhwgRwZ eÛgÚx£„ ebêwpydkw D£ø£ßZwk xmKwk pËg GUwB xdxúPZ„ GUw AwBd KËk eÖxlm xbËt cxkËt mwxþæ xbËtI gìc Kkw jwËg dw„ AZGg Awikw bwxg RwdwB, oKl ÆÖl, KËlR, xgmðxgbøwlt I iwbkwow erÖtw iÖoxli ZkØYy xKËmwkyËbk ÌgwkKw I xpRwg ekwk Rdø AdÖeÞwxYZ Kkw ÌpwK„ Awk Adøwdø ciêwgl¹y ÌiËtËbkËK mwxld ÌewmwKwxb ekwk Rdø AdÖeÛwxYZ Kkw ÌpwK„
xZxd AwËkw gËld, ÌgwkKw ekw Ìj ÌKwËdw ixplwËK MÛwigwvlwk ogêþæËkk iwdÖn oóiwd KËk omÛ¦xPË£„ Awk ÌgwkKwxgpyd ixplwËbkËK AËdËKB NÙYwk ÌPwËL ÌbËLd„ gwvlwËbËmk owiwxRK exki¡Ël ÌgwkKw iÖoliwdËbk Rdø Aexkpwjê„ gwvlwËbm ÌLlwfZ iRxlo eùUd awdwk DËbøwËM eÖkwdw eùUdþÿ iRxlo xildwtZËd awdw ohwexZ iwIlwdw AwxZK Dløwpk ohwexZËZò GK AwËlwPdw ohw I BfZwk iwpxfl AdÖxÅZ pt„ GËZ eÛcwd AxZxa xQËld XwKw ipwdMkyk ohwexZ xeÛxëoewl iwIlwdw Aw²Öo owiwb„
eÞcwd AxZxa gËld, 90% iÖoliwËdk ÌbËm ÌgwkKw eÛaw xdxn˦k e^wtZwkw Kkw pËâQ„ Zw ÌKwËdwhwËgB RdMY ÌiËd ÌdËg dw„ dwiwj, ÌkwRw, pRò, jwKwËZk iZ ebêw fkR„ Gk xgkØ˦ Agþÿwd xdËt okKwk ÌbmËK ZÖkÆ I ÌþeËdk iZ gwdwËZ Pwt„ iÖoliwdkw Ìg^ËP awKËZ KÖkAwd oÖdíwp xgËkwcy ÌKwËdw AwBd G ÌbËm gwþægwxtZ pËg dw„ G ea ÌaËK okKwk dw okËl ÌLlwfZ ixRlo AwËëbwlËd ÌjËZ gwcø pËg„
|
.................................. | AcøweK ÌMwlwi Awji oóeËKê xiaøwPwËkk xdëbw I eÞxZgwb
|
| | owËgK AwiyËk RwiwtwZ AcøweK ÌMwlwi Awji-Gk GKwìæ oxPg dwRiÖl pK þñwqxkZ GK xggÙxZËZ RwiwtwËZ Bolwiyk owËgK Awiyk AcøweK ÌMwlwi Awji oóeËKê xgxhdí xixWtwt eÞPwxkZ xiaøwPwËkk ZygÛ xdëbw I eÞxZgwb RwdwËdw pËtËQ„ xggÙxZËZ xZxd gËld, Awikw Mhyk D˧ËMk owËa lqø KkxQ Ìj, RwiwtwËZ Bolwiyk owËgK Awiyk AcøweK ÌMwlwi Awji oóeËKê GK ÌmÛYyk Aìc þñwaêwËìñny ipl oÖexkKxùeZhwËg K×uow kUdw KkËQ„ Z^wk hwgiÔxZê xgdËÄk eÞËPÄwt K×P¢ßy ipl KwùexdK, gwËdwtwU, xhx£pyd xdlêŒ xiaøwPwËkk iwcøËi AeeÞPwk KËkB PËlËQ„ Awikw G ckËdk NÙYø eÞtwËok ZygÛ xdëbw I eÞxZgwb RwdwB Ggv ovxmöÄ oKlËK GkÕe MxpêZ KwR Kkw ÌaËK xgkZ awKwk Rdø xgdyZ AdÖËkwc RwdwB„
Awikw oKËlk šwZwËaê RwdwËZ PwB Ìj, 1994 owËl oÖeÞyi ÌKwËUêk oKl xgPwkËKk ogêoóiZ kwËt AcøweK ÌMwlwi AwjËik xgkØ˦ kwRÐdxZK DË¥mø eÞËYwxbZ pËt AwdyZ oKl AxhËjwM (1971 G Zwk KiêKw¡op) xiaøw eÞiwxYZ pËt oóeÔYê xdËbêwn xpËoËg xZxd Z^wk RdôMZ dwMxkK AxcKwk xfËk ÌeËtËQd, jw 1973 owËl AwItwiy lyM okKwk KZêÙK pkY Kkw pËtxQl„ GLd Zwk xgkØ˦ eÖdkwt ÌKwd GK pZøwKwË¡ oóeÙ£ßZwk KwùexdK AwR†xg Zaø eÞKwm KËk ÌbmgwoyËK xg¸wìæ Kkw pËâQ„ Awikw AZøìæ oÖþeÄhwËg glËZ PwB Ìj, AcøweK ÌMwlwi Awji GKRd ou, ÌbmËeÞxiK I ciêekwtY gøx£ß„ xZxd ÌKwd xbdB Aou gw iwdgZw xgËkwcy KiêKwË¡k owËa eÞZøq gw eËkwqhwËg RxrZ xQËld dw„ gÛwÊYgwxrtwk KxaZ xmkØ xitw’k pZøwk owËa (gxYêZ pZøwKwË¡k NUdw jxb oZø pt) AcøweK ÌMwlwi Awji Gk bÔkZi ÌKwd oóeKê ÌdB„ GidxK 1971 owËl xZxd gÛwÊYgwxrtw ¸iY KkËZI jwdxd„ xZxd gkwgkB XwKwt Agþÿwd KkËZd„ GKRd mÛ˦t, gt:ËRøÅ, AwìæRêwxZK LøwxZoóedí kwRÐdxZK ÌdZwk iwd-ijêwbw hÔlÖxŸZ Kkwk eÞËPÄwkZ oKl gøx£ßËK GËpd NÙYø nrjìè ÌaËK xdgÙZ awKwk Rdø Awikw AwËgbd RwdwB„ AwlöwpËK ht KkØd, xiaøwk AwmÛt MÞpY exkpwk KkØd Ggv Aou DË¥Ëmø plÖb owvgwxbKZw Kkw ÌaËK xgkZ awK×d„ oKËlk ÂhgÖx¦k Dbt ÌpwK, GB Kwidw Kxk„
|
.................................. | xgmðxgbøwlt Qw¢Ëbk oóiwËd xmxgËkk BfZwk okKwËkk ÌgwkKw ov¢ßwìæ exke¢ Rwxk oóeÔYê KÖkAwd xgËkwcy
|
| | Bolwiy Qw¢xmxgËkk ÌoË¢ßUwxk ÌRdwËkl Ww. Ìiw. fLkØx¥d iwxdK gËlËQd, iwËp kijwËdk xmqwËK jawjahwËg KwËR lwxMËt ekgZêy iwo†ËlwËK ÌoB AwËlwËK xdËRËbk RygËd gwþægwtd Kkwk Rdø exg¢ ipwMÞìÿ Awl KÖkAwd ÌaËK xmqw MÛpY KkËZ pËg„ Awk GB xmqw MÞpËYk oÖgYê oÖËjwM pËâQ iwËp kijwd„ AwR eÚxagyk x§Zyt gÙp£i iÖoxli ÌbËmk Axcgwoy xpowËg bÖ:L hwkw¢ßwìæ pÕbËt GKxU xgnËt Awikw glËZ PwB, AwiwËbk xeÞt iwZÚhÓxi gwvlwËbËmk xmqw iìèYwlt ÌaËK ÌgwkKwk gøwewËk exke¢ Rwxk Kkw pËtËQ GB kijwd iwËo„ jw ÂcÖ iwËp kijwËdk exg¢ZwËK qÖYí KËkxd gkv gwvlwËbËmk 15 ÌKwxU iÖoliwdop owkw xgËmðk ciêeÞwY iÖoliwdËbk ciêyt AdÖhÔxZËZ Pki AwNwZ KËkËQ„ jw gwvlwËbËmk iwdÖn xpËoËg AwiwËbk Rdø lŒwRdK„
Bolwiy Qw¢xmxgk MZ Ìkwggwk kwRcwdyËZ xgmðxgbøwlt Qw¢Ëbk oóiwËd AwËtwxRZ BfZwk iwpxfËl eÛcwd AxZxak g£ßËgø xZxd G Kaw gËld„ iÖpwóib owlwDx¥Ëdk ohwexZËZò BfZwk iwpxfËl AwËkw DexþÿZ xQËld fLkØx¥d owËpb, kxgDl Bolwi, kwËol AwpËib, ÌiwþæwxfRÖk kpiwd eÛiÖL„
xmxgk ÌoË¢ßUwxk ÌRdwËkl AwËkw gËld, gZêiwd føwxogwby okKwk qiZwt Awowk ek ÌaËKB Abøwgxc GËKk ek GK BolwËik Dek AwNwZ pwdËQ jw iwdwk iZ dt Ggv okKwk ÌgwkKw ov¢ßwìæ Ìj exke¢ Rwxk KËkËQ Zw oóeÔYê KÖkAwd xgËkwcy„ KwkY ebêwk gøwewËk ipwMÛìÿ Awl KÖkAwËd okwoxk fkj Kkw pËtËQ„ xZxd Axgl˹ Bolwi xg˧ny oKl Kwjê¢ßi ÌaËK oËk GËo iÖoliwdËbk ciêyt xgnËtk eÛxZ mÛ¦w RwdwËZ okKwËkk eÛxZ Awpµwd Rwdwd Ggv hxgnøËZ oKl ckËdk Bolwi xgËkwcy KiêKw¡ ÌaËK xgkZ awKwk Rdø okKwkËK oËk Awowk Rdø AdÖËkwc KËkd„
PKgwRwËk BfZwk iwpxfl
Bolwiy Qw¢xmxgËkk XwKw ipwdMky eÔgê mwLw ohwexZ iÖpwóib BtwxQd AwkwfwZ gËlËQd, ZøwËMk ixpiwt hwþñk pËt xdËRËK ekKløwËY xdËgxbZ Kkwk GK ipwd eÛxmqËYk iwo iwËp kijwd„ GB iwËp kijwd ipwd kwgµÖl AwlwiyËdk eq ÌaËK Zwk gwëbwËbk Rdø GK xgkwU ÌdtwiZ„ ÌKddw G iwËo ÌkwRwbwËkk oKl hwl KwËRk eÛxZbwd Awlöwp KËtK†Y gwxrËt Ìbd„ xZxd iÖoxli jÖgKËbkËK GKwMÞZw, eÔYê BgwbwZ Ggv xdÅwk owËa kijwËdk ÌkwRw ewlËdk iwcøËi Awlöwpk xeÛt gwëbw pItwk Rdø kijwËdk oÖËjwMËK KwËR lwMwËdwk Awpgwd Rwdwd„
MZ Ìkwggwk Bolwiy Qw¢xmxgk PKgwRwk awdwk DËbøwËM awdw KwjêwlËt AwËtwxRZ kijwËdk Zwuejê mynêK AwËlwPdw ohw I BfZwk iwpxfËl eÞcwd AxZxak g£ßËgø xZxd G Kaw gËld„ Qw¢xmxgk PKgwRwk awdw ohwexZ AwgÖ ZwËpk ÌiogwËpk ohwexZËZò awdw ÌoË¢ßUwxk iÖ. mxkfÖl BolwËik exkPwldwt BfZwk iwpxfËl xgËmn AxZxak g£ßgø kwËLd XwKw ipwdMky eÔgê mwLw ÌoË¢ßUwxk ÌmL Ìiw: GdwiÖl Kxgk, ipwdMky Aaê I GBP Awk xW oóewbK Aw²Öl iÖxdi Lwd, AwBxU oóewbK GoGi AwxikØl Bolwi, AwËdwtwk ÌpwËod, AwgbÖlöwp iRÖibwk eÛiÖL„
eÛcwd AxZxa Zwk g£ßËgø AwËkw gËld, kijwËdk GËZwog fxRlËZk eÛcwd KwkY GB kijwd iwËoB iwdgZwk iÖx£ßk odb ipwMÞìÿ Awl K×kAwd dwxRl pËtxQl„ xZxd gËld, KÖkAwd xgmð ohøZwËK RwËpxltwËZk AìcKwk ÌaËK AwËlwk fùMÖcwkwt xdËt GËoxQl„ iwdÖnËK xbËtxQl mwxìæ Awk xdkwe£w„ AwRI xgËmðk oKl iwdÖn jxb KÖkAwËdk ÌoB xmqw MÛpY KkËZ ewËk, xdËRËbk RygËdk oKl ÌqË¢ KÖkAwËdk xgcwd eÛxZxÅZ KkËZ ewËk ZwpËl AwRI xgmðgwoy ÌeËZ ewËk mwxìæ I KløwY Ggv iÖx£ß ÌeËZ ewËk gZêiwd xgËmðk cµvowZôK Agþÿw ÌaËK„ xZxd eÛxZxU jÖgKËK KÖkAwËdk gwYy iwdÖËnk KwËQ Ìe#^ËQ Ìbtwk Awpµwd Rwdwd„ ÌeÛo xgšx®„
|
.................................. |
|
|
|
oóewbK : iÖpwóib KwiwkØŒwiwd
ipyD¥yd Awpib KZêÙK 15, gwvlw gwRwk, XwKw-1100 pËZ eÞKwxmZ„ ÌjwMwËjwËMk xVKwdw :
423, GxlføwëU ÌkwW, gr iMgwRwk, XwKw-1217„ Ìfwd : 8319065, føw… : 8315571,
BËiBl
|
|
